๕. คชกุมภชาดก

๕. คชกุมภชาดก (๓๔๕)

ว่าด้วยสัตว์เลื้อยคลานชื่อคชกุมภะ

(อำมาตย์แก้วโพธิสัตว์กล่าวกับตัวคชกุมภะว่า)

เจ้าตัวโยกเยก ๑- เจ้ามีความเชื่องช้าอย่างนี้

คราวเมื่อไฟป่าไหม้ป่า เจ้าจะทำอย่างไร

(ตัวคชกุมภะได้ฟังดังนั้น จึงตอบว่า)

โพรงไม้และรอยแตกระแหงของแผ่นดินมีอยู่เป็นจำนวนมาก

ถ้าพวกข้าพเจ้าหนีเข้าไปไม่ทัน พวกข้าพเจ้าก็ตาย

(อำมาตย์โพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

ผู้ใดในคราวที่ควรทำช้าๆ กลับทำงานอย่างเร็วพลัน

ในคราวที่ควรทำอย่างรีบด่วน กลับทำอย่างเชื่องช้า

ผู้นั้นย่อมหักราญประโยชน์ของตนเอง

เหมือนคนแข็งแรงเหยียบใบตาลแห้ง

ผู้ใดในคราวที่ควรทำช้าๆ ก็ค่อยๆ ทำงานอย่างช้าๆ

ในคราวที่ควรทำรีบด่วน ก็รีบทำอย่างเร็วพลัน

ประโยชน์ของผู้นั้นก็บริบูรณ์

เหมือนดวงจันทร์กำจัดความมืด ยังราตรีให้สว่างอยู่

คชกุมภชาดกที่ ๕ จบ

๖. เกสวชาดก (๓๔๖)

ว่าด้วยเกสวดาบส

(นารทอำมาตย์กล่าวกับเกสวดาบสว่า)

@เชิงอรรถ :

@๑ เป็นสัตว์ชนิดหนึ่ง รูปร่างคล้ายกระพองช้าง เมื่อจะเดินต้องโยกตัวก่อน หรือโยกตัวอยู่บ่อยๆ จึงเรียก

@ตัวโยกเยก (ขุ.ชา.อ. ๔/๑๗๗/๔๐๓)