๔. ขัชโชปนกชาดก

๔. ขัชโชปนกชาดก (๓๖๔)

ว่าด้วยหิ่งห้อย

(เทวดาคุกคามพระราชาแล้วกล่าวสอนด้วยการยกขัชโชปนปัญหาดังนี้ว่า)

ใครหนอ เมื่อไฟลุกโพลงอยู่ ยังเที่ยวแสวงหาไฟ

ได้เห็นหิ่งห้อยในยามราตรี กลับสำคัญว่าไฟ

เขาขยี้โคมัยและหญ้าให้เป็นจุรณ

แล้วเกลี่ยลงบนหิ่งห้อยนั้น

ก็ไม่อาจจะให้ไฟลุกโพลงได้

คนโง่เป็นดุจคนใบ้ แม้โดยอุบายไม่ถูกวิธีอย่างนี้ก็ไม่ได้ผล

เหมือนคนรีดนมจากเขาโคย่อมไม่ได้น้ำนม

@เชิงอรรถ :

@๑ คำว่า ธุระ ในที่นี้ ได้แก่ ธุระ ๔ คือ ทาน ศีล ภาวนา มิตรภาพ (ขุ.ชา.อ. ๔/๗๓/๔๗๕)

ชนทั้งหลายบรรลุประโยชน์ที่ต้องการด้วยอุบายวิธีต่างๆ

คือ การข่มศัตรูและยกย่องมิตร

พระเจ้าแผ่นดินทั้งหลายทรงครอบครองแผ่นดิน

อันมีทรัพย์สมบัติอยู่ได้ก็ด้วยการได้หมู่อำมาตย์มีแม่ทัพเป็นประมุข

และด้วยการถวายคำแนะนำของหมู่อำมาตย์ราชวัลลภ

ขัชโชปนกชาดกที่ ๔ จบ