๕. อหิตุณฑิกชาดก

๕. อหิตุณฑิกชาดก (๓๖๕)

ว่าด้วยหมองู

(หมองูกล่าวกับลิงว่า)

นี่เพื่อนผู้มีใบหน้างาม

เราเป็นนักเลงแพ้การพนันสะกา

เจ้าจงโยนมะม่วงสุกมาให้บ้าง

เราจะได้กินมะม่วงเพราะความพยายามของเจ้า

(ลิงได้ฟังดังนั้น จึงได้กล่าวว่า)

นี่เพื่อน ท่านสรรเสริญข้าพเจ้า

ผู้มีปกติหลุกหลิกด้วยคำไม่จริงเลย

ท่านได้ยินหรือได้เห็นลิงตัวไหนบ้างที่มีใบหน้างาม

นี่หมองู การที่ท่านเข้าไปยังร้านขายข้าวเปลือกเมาแล้ว

เฆี่ยนตีข้าพเจ้าผู้หิวโหย ยังฝังใจข้าพเจ้าอยู่จนทุกวันนี้

ข้าพเจ้าเมื่อระลึกถึงการนอนอันเป็นทุกข์นั้นอยู่

ถึงแม้ท่านจะให้ครองราชสมบัติ แล้วขอมะม่วงก็ไม่ยอมให้

เพราะข้าพเจ้าถูกท่านคุกคามอย่างน่ากลัวเช่นนั้น

นักปราชญ์ควรผูกความเป็นเพื่อนมิตรไมตรีกับคนผู้ที่ตนรู้ว่า

มีชาติตระกูล มีความอิ่มในครรภ์ ๑- ไม่ตระหนี่

อหิตุณฑิกชาดกที่ ๕ จบ

๖. คุมพิยชาดก (๓๖๖)

ว่าด้วยยักษ์คุมพิยะ

(พระศาสดาทรงนำอดีตนิทานมาแล้วตรัสว่า)

ยักษ์คุมพิยะ เมื่อแสวงหาเหยื่อได้วางยาพิษ

อันมีสี รส และกลิ่นเหมือนน้ำผึ้งไว้ในป่า

เหล่าชนผู้เข้าใจว่า เป็นน้ำผึ้ง ได้ลิ้มยาพิษเข้าไป

ยาพิษนั้นออกฤทธิ์แรงกล้าแก่พวกเขา

พวกเขาจึงถึงความตายเพราะยาพิษนั้น

ส่วนเหล่าชนที่พิจารณาเห็นว่า นั่นคือยาพิษ

แล้วงดเว้นเสียก็อยู่เป็นสุข ปราศจากทุกข์

ขณะที่พวกอื่นทุรนทุราย ถูกยาพิษเผาผลาญ

กามทั้งหลายที่ฝังอยู่ในหมู่มนุษย์

บัณฑิตพึงทราบอย่างนี้ว่า เป็นพิษ

กามนั้นเป็นทั้งเหยื่อเป็นทั้งเครื่องผูก

ถ้ำที่อาศัยคือร่างกายตกอยู่ในอำนาจของมัจจุราช

บัณฑิตทั้งหลายผู้กระสับกระส่ายย่อมงดเว้น

กามทั้งหลายอันเป็นเครื่องบำเรอกิเลสเหล่านี้ได้ทุกเมื่ออย่างนี้

ย่อมล่วงพ้นเครื่องข้องในโลกได้

คุมพิยชาดกที่ ๖ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ มีความอิ่มในครรภ์ หมายถึงบุคคลผู้อิ่มด้วยโภชนะรสดีในครรภ์แห่งมารดาก็ตาม (อยู่ในครรภ์ก็ได้รับ

@การบำรุงดี) หรือในห้องนอนที่ประดับตกแต่งไว้แล้วก็ตาม (คลอดแล้วก็ได้รับการบำรุงดี) เป็นคนไม่กำพร้า

@ด้วยหวังใช้สอยโภคสมบัติ ควรผูกมิตรกับคนเช่นนี้ (ขุ.ชา.อ. ๔/๘๔/๔๗๙)