๔. มัจฉชาดก

4 Macchajātakaṃ

na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhanti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikappalobhanaṃ ārabbha kathesi.

Tadā hi satthā taṃ bhikkhuṃ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosīti pucchi. Saccaṃ bhagavāti. Kenāsi ukkaṇṭhitoti. Purāṇadutiyikā me bhante madhurahattharasā taṃ jahituṃ na sakkomīti. Atha naṃ satthā bhikkhu esā itthī tava anatthakārikā pubbepi tvaṃ etaṃ nissāya maraṇaṃ pāpuṇanto maṃ āgamma maraṇato muttoti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa purohito ahosi. Tadā kevaṭṭā nadiyaṃ jālaṃ khipiṃsu. Atheko mahāmaccho rativasena attano macchiyā saddhiṃ kīḷamāno āgacchati. Tassa sā macchī purato gacchamānā jālagandhaṃ ghāyitvā jālaṃ pariharantā gatā. So pana kāmagiddho lolamaccho jālakucchimeva paviṭṭho. Kevaṭṭā tassa jālaṃ paviṭṭhabhāvaṃ ñatvā jālaṃ ukkhipitvā macchaṃ gahetvā amāretvāva vālukapiṭṭhe khipitvā imaṃ aṅgāresu pacitvā khādissāmāti aṅgāre karonti sūle Tacchenti. Maccho etaṃ aṅgāratāpanaṃ vā sūlavedhanaṃ vā aññaṃ vā pana dukkhaṃ na maṃ kilameti yaṃ pana sā macchī aññaṃ macchiṃ so nūna rativasena gatoti mayi domanassaṃ āpajjati tadeva maṃ bādhatīti paridevamāno imaṃ gāthamāha

na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhaṃ na maṃ jālasmi bādhanaṃ

yañca maṃ maññate macchī aññaṃ so ratiyā gatoti.

Tattha na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhanti macchānaṃ udakā nīhaṭakāle sītaṃ hoti tasmiṃ vigate uṇhaṃ hoti. Tadubhayampi sandhāya na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhaṃ bādhatīti paridevati. Yampi aṅgāresu pacanamūlakaṃ dukkhaṃ bhavissati tampi sandhāya na maṃ uṇhanti paridevateva. Na maṃ jālasmi bādhananti yampi jālasmiṃ bādhanaṃ ahosi tampi maṃ na bādhesīti paridevati. Yañca manti ādīsu ayaṃ piṇḍattho sā macchī mama jāle patiṭṭhitassa imehi kevaṭṭehi gahitabhāvaṃ ajānantī maṃ apassamānā so maccho idāni aññaṃ macchiṃ kāmaratiyā gato bhavissatīti cintesi taṃ tassā domanassappattāya cintanaṃ maṃ bādhatīti vālukapiṭṭhe nipannova paridevati.

Tasmiṃ samaye purohito dāsaparivuto nhānatthāya nadītīraṃ āgato. So pana sabbarudaññū hoti. Tenassa macchaṃ paridevitaṃ sutvā etadahosi ayaṃ maccho kilesaparidevitaṃ paridevati evaṃ āturacitto kho panesa miyyamāno nirayeyeva nibbattissati ahaṃ imassa avassayo bhavissāmīti. Kevaṭṭānaṃ santikaṃ gantvā ambho Tumhe amhākaṃ ekadivasampi byañjanatthāya macchaṃ na dethāti āha. Kevaṭṭā kiṃ vadetha sāmi tumhākaṃ ruccanakaṃ macchaṃ gaṇhitvā gacchathāti āhaṃsu. Amhākaṃ aññena kammaṃ natthi imaññeva dethāti. Gaṇhatha sāmīti. Bodhisatto taṃ ubhohi hatthehi gahetvā nadītīre nisīditvā ambho maccha sace tāhaṃ ajja na passeyyaṃ jīvitakkhayaṃ pāpuṇeyyāsi idāni ito paṭṭhāya mā kilesavasikova ahosīti ovaditvā udake vissajjetvā nagaraṃ pāvisi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsesi. Saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhāsi. Satthāpi anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi tadā macchī purāṇadutiyikā ahosi maccho ukkaṇṭhitabhikkhu purohito pana ahameva ahosīti.

Macchajātakaṃ catutthaṃ.