๓. ทรีมุขชาดก

๓. ทรีมุขชาดก (๓๗๘)

ว่าด้วยพระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้า

(พระปัจเจกพุทธเจ้าแสดงธรรมโปรดพระเจ้าพรหมทัตว่า)

กามทั้งหลายเสมือนเปือกตม เสมือนหล่ม

ก็ภัยนี้บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า เป็นมูลเหตุแห่งภัย ๓ ประการ

กามทั้งหลายคือธุลีและควัน อาตมภาพก็ได้ประกาศไว้แล้ว

ขอถวายพระพร พระเจ้าพรหมทัต

ขอมหาบพิตรทรงละกามเหล่านี้ออกผนวชเถิด

(พระราชาครั้นทรงสดับดังนั้นแล้ว ตรัสบอกความที่พระองค์พัวพัน ด้วยกิเลสว่า)

ท่านพราหมณ์ โยมกำหนัดยินดี

และหมกมุ่นอยู่ในกามทั้งหลาย

ประสงค์จะมีชีวิตอยู่อย่างนี้

จึงไม่อาจจะละกามอันน่าสะพรึงกลัวนั้นได้

แต่โยมจะทำบุญทั้งหลายให้มาก

@เชิงอรรถ :

@๑ ความสงบ ในที่นี้หมายถึงนิพพาน (ขุ.ชา.อ. ๕/๑๓/๑๓)

(พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้าตรัสสอนให้ยิ่งๆ ขึ้นไปว่า)

ผู้ใดอันบุคคลผู้หวังความเจริญ

อนุเคราะห์ด้วยประโยชน์เกื้อกูล

กล่าวสอนอยู่ ก็ไม่กระทำตามคำสอน

ผู้นั้นสำคัญแต่สิ่งที่ตนยึดถือว่า นี้เท่านั้นประเสริฐ

เป็นคนโง่ ย่อมเกิดในครรภ์บ่อยๆ

เขาย่อมเข้าถึงนรกอันน่ากลัว

เต็มไปด้วยอุจจาระและปัสสาวะที่ไม่งามสำหรับผู้งาม

สัตว์เหล่าใดยังไม่ปราศจากราคะ

ยังมีความกำหนัดในกามทั้งหลาย

สัตว์เหล่านั้นก็ยังละความเกิดในครรภ์ไปไม่ได้

(พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้าทรงหวังจะแสดงเหตุที่พ้นจากครรภ์ จึงตรัส หนึ่งคาถาครึ่ง และพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสครึ่งพระคาถาสุดท้ายว่า)

สัตว์เหล่านี้คลอดออกมามีกายแปดเปื้อนด้วยอุจจาระ

ด้วยเลือดและเสมหะในขณะที่คลอด

สัตว์เหล่านี้มีร่างกายสัมผัสส่วนใดๆ

ส่วนนั้นๆ ทั้งหมด ล้วนไม่น่าชื่นใจ

เป็นทุกข์อย่างเดียว

อาตมาเห็นแล้วจึงถวายพระพร

มิใช่ได้ยินมาจากคนอื่นแล้วจึงถวายพระพร

อาตมายังระลึกอดีตชาติได้มากอีกด้วย

พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้าได้ให้พระราชาผู้ทรงปรีชาญาณ

ยอมรับด้วยคาถาสุภาษิตอันวิจิตร

ทรีมุขชาดกที่ ๓ จบ