๑. ขุรปุตตชาดก

๒. ขรปุตตวรรค

หมวดว่าด้วยม้าเกิดแต่ลา

๑. ขรปุตตชาดก (๓๘๖)

ว่าด้วยม้าสินธพลูกลา

(ม้าสินธพกล่าวกับแพะท้าวสักกะจำแลงว่า)

ได้ยินว่า เป็นความจริงที่บัณฑิตทั้งหลาย

กล่าวถึงแพะว่าเป็นสัตว์โง่

ดูเอาเถิด สัตว์โง่ไม่รู้จักกรรมที่ควรทำในที่ลับหรือที่แจ้ง

(แพะท้าวสักกะจำแลงกล่าวว่า)

เจ้าม้าเพื่อนยาก เจ้าจงรู้เถิดว่า เจ้าช่างเป็นสัตว์โง่จริงๆ

เพราะเจ้าถูกสนตะพายจนปากคดหน้าคว่ำ

เพื่อน ความโง่ของเจ้าอีกอย่างหนึ่ง

คือถูกเขาปล่อยแล้วไม่หนีไป เพื่อนเอ๋ย

แต่พระเจ้าเสนกะที่เพื่อนลากไปโง่กว่าเจ้าเสียอีก

(ม้าสินธพฟังคำของแพะจำแลงแล้วจึงกล่าวว่า)

พญาแพะเพื่อนยาก ท่านรู้เหตุที่เราโง่

แต่พระเจ้าเสนกะโง่เพราะเหตุอะไร

เราถามแล้ว เจ้าจงบอกเหตุนั้น

(แพะท้าวสักกะจำแลงบอกว่า)

ผู้ใดได้ประโยชน์สูงสุด ๑- แล้วจะยกให้ภรรยา

ด้วยการยกให้นั้น เขาจักต้องสละตน

ส่วนภรรยานั้นจักไม่เป็นภรรยาของเขาอีก

@เชิงอรรถ :

@๑ ประโยชน์สูงสุด ในที่นี้หมายถึงมนต์วิเศษชื่อสัพพรุตชานนมนต์ คือมนต์รู้เสียงร้องของสรรพสัตว์

@(ขุ.ชา.อ. ๕/๘๐/๗๐)

(แพะท้าวสักกะจำแลงกล่าวอีกว่า)

พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งชน บุคคลผู้เช่นกับพระองค์

มาทอดทิ้งตัวเองด้วยคิดว่า เรามีสิ่งอันเป็นที่รัก

ย่อมไม่ประสบสิ่งอันเป็นที่รักทั้งหลาย

เพราะตนแลประเสริฐกว่า

และยังประเสริฐกว่าสิ่งอันเป็นที่รักชั้นเยี่ยม

บุรุษสั่งสมประโยชน์แล้วก็จะพึงได้ภรรยาอันเป็นที่รักในภายหลัง

ขรปุตตชาดกที่ ๑ จบ