๙. กปิชาดก

๙. กปิชาดก (๔๐๔)

ว่าด้วยคุณสมบัติของผู้บริหารหมู่คณะ

(พระโพธิสัตว์กล่าวให้โอวาทแก่ฝูงลิงว่า)

บัณฑิตไม่ควรอยู่ในสถานที่ที่คนคู่เวรกันอยู่

เพราะบุคคลเมื่ออยู่ในระหว่างคนเป็นคู่เวรกัน

คืนหนึ่งหรือสองคืนก็ตาม ย่อมอยู่เป็นทุกข์

ลิงตัวหัวหน้ามีจิตเรรวน เพราะทำตามลิงที่มีจิตเรรวน

มันได้ทำความพินาศให้แก่ฝูง เพราะลิงตัวเดียวเป็นเหตุ

สัตว์โง่แต่สำคัญตนว่าฉลาด เป็นผู้นำฝูง

ลุอำนาจใจของตนเอง

ก็จะต้องนอนตายเหมือนอย่างลิงตัวนี้

สัตว์โง่แต่มีกำลัง เป็นผู้นำฝูง ไม่ดี

เพราะไม่เกื้อกูลแก่หมู่ญาติ

เหมือนนกต่อไม่เกื้อกูลแก่นกทั้งหลาย

ส่วนสัตว์ฉลาดมีกำลัง เป็นผู้นำฝูง ดี

เพราะเกื้อกูลแก่หมู่ญาติ

เหมือนท้าววาสวะเกื้อกูลแก่หมู่เทพชั้นดาวดึงส์

ส่วนผู้ใดตรวจดูศีล ปัญญา และสุตะในตน

ผู้นั้นย่อมประพฤติประโยชน์ทั้ง ๒ ฝ่าย

คือ ทั้งตนและผู้อื่น

เพราะเหตุนั้น นักปราชญ์พึงตรวจดูตน

เหมือนตรวจดูศีล ปัญญา และสุตะ

แล้วบริหารหมู่คณะบ้าง ปฏิบัติอยู่ลำพังผู้เดียวบ้าง

กปิชาดกที่ ๙ จบ