๓. กุมภการชาดก

๓. กุมภการชาดก (๔๐๘)

ว่าด้วยนายช่างหม้อ

(พระปัจเจกพุทธเจ้า ๔ องค์กล่าวกับพระโพธิสัตว์องค์ละคาถาว่า)

อาตมาได้เห็นต้นมะม่วงกลางป่า เขียวชะอุ่ม

งอกงาม ผลิดอกออกผลสะพรั่ง

อาตมาได้เห็นมะม่วงต้นนั้นถูกทำลาย เพราะผลเป็นเหตุ

ครั้นเห็นเช่นนั้นจึงเที่ยวภิกขาจาร (ออกบวช)

กำไลแก้วคู่หนึ่งที่นายช่างผู้ชาญฉลาดเจียรไนแล้ว

เป็นของเกลี้ยงเกลา ที่สตรีสวมใส่ย่อมไม่เกิดเสียงดัง ๑-

แต่เพราะสวมใส่วงที่ ๒ เข้าจึงได้มีเสียงดัง

อาตมาเห็นเช่นนั้นแล้วจึงเที่ยวภิกขาจาร

นกจำนวนมากพากันรุมจิกตีนกตัวหนึ่ง

ซึ่งกำลังคาบชิ้นเนื้อมาอยู่เพราะอาหารเป็นเหตุ

อาตมาได้เห็นเช่นนั้นแล้วจึงเที่ยวภิกขาจาร

อาตมาได้เห็นโคผู้มีหนอกกระเพื่อม

มีสีสันและมีกำลังอยู่ท่ามกลางฝูงโค

อาตมาได้เห็นมันขวิดโคผู้ตัวหนึ่งเพราะกามเป็นเหตุ

ครั้นเห็นเช่นนั้นแล้วจึงเที่ยวภิกขาจาร

(พระโพธิสัตว์กล่าวกับภรรยาว่า)

พระเจ้ากรัณฑกะ ราชาแห่งแคว้นกาลิงคะ

พระเจ้านัคคชิ ราชาแห่งแคว้นคันธาระ

พระเจ้านิมิราช ราชาแห่งแคว้นวิเทหะ

และพระเจ้าทุมมุขะ ราชาแห่งแคว้นปัญจาละ

ทรงละทิ้งแคว้นเหล่านั้นแล้ว

หมดความกังวล ทรงผนวชแล้ว

แม้พระราชาทุกพระองค์เสมอด้วยเทพเจ้า

เสด็จมาประชุมกัน ย่อมรุ่งเรืองเหมือนไฟที่ลุกโชน

นี่น้องหญิงผู้มีโชค ถึงพี่ก็จะเป็นเหมือนพระราชาเหล่านี้

จักละกามซึ่งมีประการต่างๆ แล้วเที่ยวไปผู้เดียว

@เชิงอรรถ :

@๑ สวมใส่ย่อมไม่เกิดเสียงดัง หมายถึงสวมข้างละวง (ขุ.ชา.อ. ๕/๙๑/๒๐๓)

(ภรรยากล่าวว่า)

เวลานี้เท่านั้นเหมาะที่จะบวช เวลาอื่นไม่เหมาะ

ภายหลังคงจะไม่มีผู้ที่จะพร่ำสอนดิฉัน

ท่านผู้มีโชค ถึงดิฉันก็จักเที่ยวไปผู้เดียว

เหมือนสกุณีที่รอดพ้นจากมือคน

(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

พวกเด็กๆ รู้จักของดิบ ของสุก ของเค็ม และของจืด

อาตมาเห็นเช่นนั้นแล้วจึงบวช

น้องหญิงจงเที่ยวภิกขาจารไปเถิด

อาตมาก็จะเที่ยวภิกขาจารไป

กุมภการชาดกที่ ๓ จบ