๑๐. กุมมาสปิณฑชาดก

๑๐. กุมมาสปิณฑิชาดก (๔๑๕)

ว่าด้วยอานิสงส์ถวายขนมกุมมาส

(พระราชาทรงอุทานบทเพลงท่ามกลางพสกนิกรว่า)

ได้ยินว่า การบำรุงพระพุทธเจ้าทั้งหลาย

ผู้เห็นธรรมอันไม่ต่ำทราม

มีผลานิสงส์ไม่น้อยเลย

เชิญดูผลานิสงส์แห่งก้อนขนมกุมมาสทั้งแห้งทั้งจืด

ดูเถิด ช้าง โค ม้า จำนวนมากเหล่านี้

รวมทั้งทรัพย์ ธัญชาติ ผืนปฐพีทั้งสิ้น

ทั้งเหล่านารีผู้มีรูปงามเทียบด้วยนางอัปสรเหล่านี้

เป็นผลานิสงส์ของก้อนขนมกุมมาส

(พระราชเทวีกราบทูลพระราชาว่า)

ขอเดชะพระองค์ผู้องอาจประดุจพญากุญชร

ผู้เป็นใหญ่ในกุศลธรรม

พระองค์ตรัสพระคาถาอยู่เนืองๆ

ขอเดชะพระองค์ผู้ผดุงแคว้นให้เจริญ

หม่อมฉันขอทูลถามพระองค์

ขอพระองค์ผู้มีพระหทัยเบิกบานอย่างยิ่งตรัสบอกเถิด

(พระราชาตรัสกับพระราชเทวีว่า)

เราได้เกิดในตระกูลหนึ่งในเมืองนี้เอง

เป็นคนรับจ้าง ทำงานให้คนอื่น เป็นผู้สำรวมศีล

เราออกไปทำงานได้เห็นสมณะ ๔ รูป

สมบูรณ์ด้วยอาจาระและศีล เยือกเย็น ไม่มีอาสวะ

เรายังจิตให้เลื่อมใสในสมณะเหล่านั้น

นิมนต์ให้นั่งบนเครื่องลาดที่ทำด้วยใบไม้ เลื่อมใสแล้ว

ได้ถวายขนมกุมมาสแด่พุทธเจ้าทั้งหลายด้วยมือทั้ง ๒ ของตน

กุศลกรรมนั้นได้มีผลแก่เราเช่นนี้

เราได้เสวยราชสมบัตินี้

คือแผ่นดินที่ประเสริฐมั่งคั่งสมบูรณ์

(พระราชเทวีตรัสสดุดีพระราชาว่า)

พระองค์เมื่อพระราชทานให้ ก็จงเสวยเถิด

อย่าได้ทรงประมาท

ขอเดชะพระองค์ผู้เป็นใหญ่ในกุศลธรรม

ขอพระองค์ทรงประกาศธรรมจักรให้เป็นไป

ขอเดชะพระราชาผู้เป็นใหญ่ในกุศลธรรม

ขอพระองค์อย่าประพฤติอธรรม จงทรงรักษาธรรมเถิด

(พระราชาตรัสกับพระราชเทวีว่า)

พระธิดาของพระเจ้าโกศลผู้งดงาม

เรานั้นได้ประพฤติตามทางที่พระอริยะ

ได้ประพฤติมาแล้วนั้นอย่างสม่ำเสมอ

เพราะพระอรหันต์ทั้งหลายเป็นที่ชอบใจของเรา

เราต้องการพบท่าน

นี่พระราชธิดาผู้แสนดีของพระเจ้าโกศล

พระนางงดงามท่ามกลางหมู่นารี เหมือนเทพอัปสร

พระนางได้กระทำกรรมดีอะไรไว้

เพราะเหตุไรเล่า พระนางจึงมีพระฉวีวรรณงดงามยิ่งนัก

(พระราชเทวีทูลว่า)

ขอเดชะจอมกษัตริย์ หม่อมฉันได้เกิดเป็นทาสี

รับใช้ผู้อื่นแห่งตระกูลเศรษฐีอัมพัฏฐโคตร

สำรวมแล้ว เลี้ยงชีพโดยชอบธรรม มีศีล ไม่เหลียวดูความชั่ว

ในกาลครั้งนั้น หม่อมฉันได้ถวายข้าว

ที่คดมาเพื่อตนแก่ภิกษุผู้เที่ยวบิณฑบาต

หม่อมฉันเองปลื้มใจ ดีใจ

กรรมของหม่อมฉันนั้นมีผลเช่นนี้

กุมมาสปิณฑิชาดกที่ ๑๐ จบ