๑. จตุทวารชาดก

๑๐. ทสกนิบาต

๑. จตุทวารชาดก (๔๓๙)

ว่าด้วยเมืองมี ๔ ประตู

(นายมิตตวินทกะถามรุกขเทวดาโพธิสัตว์ว่า)

เมืองนี้มี ๔ ประตู มีกำแพงเหล็กมั่นคง

ข้าพเจ้าได้ทำกรรมชั่วอะไร จึงถูกกักขังไว้

ประตูทุกบานได้ถูกปิดไว้ ข้าพเจ้าถูกขังเหมือนกับนก

เทพผู้ควรบูชา เหตุอะไรหนอ ข้าพเจ้าจึงถูกจักรบดขยี้

(รุกขเทวดาตอบว่า)

นี่สหาย ท่านได้ทรัพย์ถึง ๑๒๐,๐๐๐ แล้ว

ก็ไม่กระทำตามคำของพวกญาติผู้อนุเคราะห์

ท่านได้แล่นเรือออกไปสู่สมุทรสาคร

ซึ่งทำให้เรือโลดเต้นได้ อันมีความสำเร็จน้อย

ท่านเมื่อมีความปรารถนามากเกินไป

ได้ครอบครองนารี ๔ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๔

ได้ครอบครองนารี ๘ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๘

ได้ครอบครองนารี ๑๖ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๑๖

ได้ครอบครองนารี ๓๒ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๓๒

จึงได้ประสบจักร

จักรจึงพัดผันอยู่ที่ศีรษะของท่าน

ผู้ถูกความปรารถนามากเกินไปขจัดแล้ว

อันความอยากที่แผ่ซ่านไป กว้างขวางยิ่งนัก ให้เต็มได้ยาก

คนเหล่าใดย่อมกำหนัดตามความอยากนั้น

คนเหล่านั้นต้องเป็นผู้ทูนจักรไว้

คนเหล่าใดละทิ้งทรัพย์เป็นจำนวนมาก

ไม่พิจารณาหนทางที่ยังมิได้ใคร่ครวญ

คนเหล่านั้นต้องเป็นผู้ทูนจักรไว้

บัณฑิตพึงพิจารณาการงานและโภคะอันไพบูลย์

เมื่ออยากได้ก็อย่าพึงส้องเสพสิ่งที่ประกอบด้วยความฉิบหาย

พึงทำตามคำบอกกล่าวของผู้อนุเคราะห์ทั้งหลาย

บุคคลเช่นนั้นจักรก็จะไม่พึงกล้ำกราย

(นายมิตตวินทกะถามว่า)

เทพผู้ควรบูชา จักรบนศีรษะของข้าพเจ้า

จะอยู่นานสักเท่าไรเล่าหนอ กี่พันปี

ข้าพเจ้าถามแล้ว ขอท่านจงบอกเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้า

(รุกขเทวดาตอบว่า)

มิตตวินทกะ ท่านจงฟังข้าพเจ้า

เจ้าต้องระลึกถึงให้มาก ตระหนักไว้โดยยิ่ง

จักรยังคงพัดผันอยู่บนศีรษะของเจ้า

เมื่อเจ้ามีชีวิตอยู่ ก็จะไม่พ้นมันหรอก

จตุทวารชาดกที่ ๑ จบ