๕. จุลลโพธิชาดก

๕. จูฬโพธิชาดก (๔๔๓)

ว่าด้วยจูฬโพธิกุมาร

(พระราชาตรัสถามพระโพธิสัตว์ว่า)

พราหมณ์ ถ้าจะพึงมีคนมาพานางปริพาชิกาของท่าน

ผู้มีดวงตางาม ยิ้มแย้มร่าเริงน่ารักนี้ไปโดยพลการ

ท่านจะทำอย่างไรเล่า

(พระโพธิสัตว์ตอบว่า)

ถ้าอาตมาเกิดความโกรธขึ้น

ความโกรธก็จะไม่พึงเสื่อมคลาย

จะไม่เสื่อมคลายตลอดชีวิตของอาตมา

อาตมาจะห้ามความโกรธเสียโดยพลัน

เหมือนฝนห่าใหญ่ระงับฝุ่นละออง

(พระราชาตรัสว่า)

วันก่อน ท่านนั้นกล่าวอวดอ้างอย่างไรหนอ

วันนี้ดูเหมือนมีกำลัง จึงทำเป็นนั่งนิ่งเย็บผ้าห่มอยู่ ณ บัดนี้

(พระโพธิสัตว์ทูลตอบว่า)

อาตมาเกิดความโกรธขึ้นแล้ว

ความโกรธไม่เสื่อมคลาย

จะไม่เสื่อมคลายตลอดชีวิตของอาตมา

อาตมาได้ห้ามความโกรธเสียแล้วโดยพลัน

เหมือนฝนห่าใหญ่ระงับฝุ่นละออง

(พระราชาตรัสว่า)

ทำไม ความโกรธที่เกิดขึ้นแล้วแก่ท่านจึงไม่เสื่อมคลาย

ทำไม ความโกรธจึงไม่เสื่อมคลายตลอดชีวิตของท่าน

ไฉน ท่านจึงห้ามความโกรธได้เหมือนฝนห่าใหญ่ระงับฝุ่นละออง

(พระโพธิสัตว์ทูลว่า)

เมื่อความโกรธเกิดขึ้นย่อมมองไม่เห็น

เมื่อไม่เกิดย่อมมองเห็นได้ดี

ความโกรธนั้นเกิดขึ้นแล้วแก่อาตมา จึงไม่เสื่อมคลาย

เพราะความโกรธเป็นอารมณ์ของคนโง่

ความโกรธที่เกิดขึ้น เป็นเหตุให้ศัตรูผู้มุ่งความทุกข์พอใจ

ได้เกิดขึ้นแก่อาตมา ยังไม่เสื่อมคลายเลย

เพราะความโกรธเป็นอารมณ์ของคนโง่

อนึ่ง เมื่อเกิดความโกรธขึ้น

บุคคลย่อมไม่หยั่งรู้ประโยชน์ของตัวเอง

ความโกรธนั้นเกิดขึ้นแล้วแก่อาตมา ยังไม่เสื่อมคลายเลย

เพราะความโกรธเป็นอารมณ์ของคนโง่

คนถูกความโกรธใดครอบงำ ย่อมละทิ้งกุศลธรรม

ทำประโยชน์แม้อันไพบูลย์ให้เสียไป

ความโกรธนั้นมีเสนาน่าสะพรึงกลัว มีกำลังย่ำยี

ความโกรธของอาตมายังไม่เสื่อมคลายไปเลย มหาบพิตร

เมื่อไม้แห้งเสียดสีกันอยู่ก็เกิดไฟป่า

ไฟนั้นเกิดจากไม้แห้งอันใดก็ไหม้ไม้แห้งนั้นเอง

ความโกรธย่อมเกิดขึ้นเพราะความแข่งดีของคนพาลผู้โง่เขลา

ไม่มีความรู้ แม้เขาก็ถูกความโกรธนั้นแหละเผาผลาญ

ความโกรธย่อมเพิ่มพูนแก่ผู้ใดเหมือนดังไฟที่กองหญ้าและไม้แห้ง

ผู้นั้นย่อมเสื่อมยศเหมือนดวงจันทร์ข้างแรม

ผู้ใดระงับความโกรธเสียได้เหมือนไฟที่ปราศจากเชื้อ

ผู้นั้นยศย่อมบริบูรณ์เหมือนดวงจันทร์ข้างขึ้น

จูฬโพธิชาดกที่ ๕ จบ