๑. จุลลกุณาลชาดก

๑๒. ทวาทสกนิบาต

๑. จูฬกุณาลชาดก (๔๖๔)

ว่าด้วยนกดุเหว่าจูฬกุณาละ

(พระโพธิสัตว์ได้กล่าวว่า)

บุรุษผู้ไม่ถูกผีสิงไม่ควรเชื่อหญิงที่เป็นคนโลภ

มีจิตกลับกลอก ไม่รู้คุณคน เป็นคนประทุษร้ายมิตร

หญิงเหล่านั้นไม่รู้กิจที่ทำแล้วและยังไม่ทำ

ไม่รู้จักมารดาบิดาหรือพี่น้อง

ไม่ใช่อารยชน ก้าวล่วงธรรมทั้งหลาย

ตกไปสู่อำนาจจิตของตนเท่านั้น

เมื่อมีอันตรายและกิจเกิดขึ้น

หญิงเหล่านั้นย่อมละทิ้งสามีนั้น

แม้อยู่ร่วมกันมานาน เป็นที่รักที่พอใจ

เป็นผู้อนุเคราะห์เสมอด้วยชีวิต

เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่วางใจหญิงทั้งหลาย

แท้จริง จิตของหญิงเหมือนจิตของวานร

ขึ้นๆ ลงๆ เหมือนเงาต้นไม้

หัวใจของหญิงหวั่นไหวไม่หยุดนิ่ง

กลับกลอกเหมือนล้อเกวียนที่กำลังหมุนไป

คราวใด หญิงเหล่านั้นมองเห็นทรัพย์ของชายที่พอจะถือเอาได้

ก็ใช้วาจาอ่อนหวานนำเขาไปสู่อำนาจ

เหมือนกับชาวกัมโพชะใช้สาหร่ายลวงม้า

คราวใด มองไม่เห็นทรัพย์ของชายที่พอจะถือเอาได้

ก็ละทิ้งเขาไปเสียโดยง่ายเหมือนคนข้ามฟาก

พอถึงฝั่งก็ทิ้งแพไปเสีย

หญิงเปรียบเหมือนยางเหนียว

กินทุกสิ่งทุกอย่างเหมือนเปลวไฟ

มีมายาแรงกล้าเหมือนแม่น้ำที่มีกระแสเชี่ยว

เพราะว่า หญิงเหล่านั้นคบได้ทั้งชายคนรักและมิใช่คนรัก

เหมือนเรือจอดได้ทั้งฝั่งนี้และฝั่งโน้น

หญิงเหล่านั้นมิใช่เป็นของชายคนเดียวหรือสองคน

เหมือนร้านตลาดที่แผ่กว้างแก่คนทั่วไป

ชายใดสำคัญหญิงเหล่านั้นว่าเป็นของเรา

ชายนั้นเท่ากับใช้ตาข่ายดักลม

แม่น้ำ หนทาง โรงสุรา สภา

และบ่อน้ำดื่มเป็นฉันใด

ธรรมดาหญิงในโลกก็ฉันนั้น

ขอบเขตของหญิงเหล่านั้นไม่มีเลย

หญิงเหล่านั้นเสมอด้วยไฟกินเปรียง (น้ำมัน)

อุปมาด้วยหัวงูเห่า เลือกกินแต่ของที่ดีเลิศ

เหมือนโคเลือกเล็มแต่หญ้าอ่อนๆ ในภายนอก

ไฟกินเปรียง ๑ ช้างสาร ๑ งูเห่า ๑

กษัตริย์ผู้ได้รับมุรธาภิเษกแล้ว ๑ หญิงทั้งปวง ๑

ทั้ง ๕ อย่างนี้ นรชนพึงคบหาโดยความระมัดระวังเป็นนิตย์

เพราะว่า อัธยาศัยของทั้ง ๕ นั้นแลรู้ได้ยาก

หญิงที่มีรูปงามยิ่งนัก ๑

หญิงที่ชายจำนวนมากพอใจ ๑

หญิงผู้ชำนาญในการฟ้อนรำขับร้อง ๑

หญิงผู้เป็นภรรยาของชายอื่น ๑

หญิงที่เห็นแก่ทรัพย์ ๑

หญิงทั้ง ๕ จำพวกเหล่านี้ ชายไม่ควรคบหาเลย

จูฬกุณาลชาดกที่ ๑ จบ