๒. ภัททสาลชาดก

๒. ภัททสาลชาดก (๔๖๕)

ว่าด้วยเทวดาประจำต้นรังหนุ่ม

(พระราชาตรัสกับเทวดาว่า)

ท่านเป็นใคร มีเสื้อผ้าสะอาดหมดจด

ยืนอยู่ท่ามกลางนภากาศ

เพราะเหตุไร น้ำตาของท่านจึงหลั่งไหล

ภัยนั้นเกิดจากอะไร

(ภัททสาละจอมเทพตรัสว่า)

ขอเดชะพระองค์ผู้สมมติเทพ เมื่อข้าพระองค์

เป็นผู้ที่ประชาชนในแคว้นของพระองค์บูชาอยู่ตลอด ๖๐,๐๐๐ ปี

ประชาชนเหล่านั้นรู้จักข้าพระองค์ว่า

ภัททสาลรุกขเทพ

ขอเดชะพระองค์ผู้เป็นใหญ่แห่งทิศ

พระราชาพระองค์ก่อนๆ เมื่อจะทรงสร้างพระนครก็ดี

อาคารและปราสาทชนิดต่างๆ ก็ดี

ก็มิได้ทรงหมิ่นข้าพระองค์เลย

พระราชาเหล่านั้นบูชาข้าพระองค์แล้วฉันใด

แม้พระองค์ก็จงบูชาข้าพระองค์ฉันนั้นเถิด

(พระราชาตรัสว่า)

ข้าพเจ้ายังมิได้เห็นต้นไม้

ที่มีลำต้นใหญ่เท่ากับลำต้นของท่านเลย

ท่านเป็นต้นไม้ที่มีลำต้นงาม

มีสัณฐานสมส่วนและตรงโดยกำเนิด

ข้าพเจ้าจะสร้างปราสาทที่มีเสาเดียว อันน่ารื่นรมย์

จักนำท่านเข้าไปอยู่ในปราสาทหลังนั้น

ท่านผู้ควรบูชา ชีวิตของท่านจักยั่งยืน

(ภัททสาละจอมเทพตรัสว่า)

หากพระองค์เกิดความดำริเช่นนี้

หากพระองค์ทรงปรารถนาจะแยกร่างกายของข้าพระองค์

ขอพระองค์จงรานกิ่งก้านข้าพระองค์ให้มากแล้วบั่นให้เป็นท่อนๆ

พระองค์จงตัดยอดก่อน ต่อมาจงตัดกลางลำต้น

และจงตัดโคนต้นในภายหลัง

เมื่อข้าพระองค์ถูกตัดอย่างนี้ จะพึงตายไม่เป็นทุกข์

(พระราชาตรัสว่า)

เหมือนราชบุรุษตัดมือ ตัดเท้า ตัดหู และตัดจมูกก่อน

ต่อมาภายหลังจึงตัดศีรษะของโจรที่ยังเป็นอยู่

การตายนั้นพึงเป็นทุกข์

ภัททสาละผู้เจ้าป่า การถูกตัดเป็นท่อนๆ เป็นสุขหรือ

เพราะเหตุไร เพราะอาศัยอะไร

ท่านจึงปรารถนาการถูกตัดเป็นท่อนๆ

(ภัททสาละจอมเทพตรัสว่า)

ก็ข้าพระองค์อาศัยเหตุอันใดซึ่งเป็นเหตุอันประกอบด้วยธรรม

จึงปรารถนาการถูกตัดเป็นท่อนๆ ขอเดชะพระมหาราช

ขอพระองค์ทรงสดับเหตุอันนั้นของข้าพระองค์

พวกญาติของข้าพระองค์เจริญเติบโตอย่างมีความสุข

เกิดในที่อับลมข้างๆ ข้าพระองค์

ข้าพระองค์พึงเบียดเบียนพวกญาติแม้เหล่านั้น

ชื่อว่าได้ก่อความไม่สุขสบายให้แก่ผู้อื่น

(พระราชาทรงสดับคำนั้นแล้ว จึงตรัสว่า)

ภัททสาละผู้เจ้าป่า ท่านได้คิดสิ่งที่ควรคิด

ปรารถนาประโยชน์เกื้อกูลแก่หมู่ญาติ

สหายเอ๋ย เราให้อภัยแก่ท่าน

ภัททสาลชาดกที่ ๒ จบ