๖. กาลิงคโพธิชาดก

๖. กาลิงคโพธิชาดก (๔๗๙)

ว่าด้วยพระเจ้ากาลิงคะทรงบูชาโพธิมณฑล

(พระศาสดาทรงประกาศเรื่องนี้ว่า)

พระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่ากาลิงคะ

ทรงปกครองแผ่นดินโดยธรรม

ทรงพญาช้างแก้วซึ่งมีอานุภาพมาก ได้เสด็จไปใกล้โพธิพฤกษ์

พราหมณ์ปุโรหิตภารทวาชะ ชาวกาลิงคะพิจารณาดูภูมิภาค

แล้วประคองอัญชลี ได้กราบทูลพระราชา

พระนามว่ากาลิงคะ ผู้เป็นโอรสของพระดาบสว่า

ขอเดชะพระมหาราช ขอพระองค์เสด็จลงมาเถิด

สถานที่นี้เป็นภูมิภาคที่พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ทรงยกย่องแล้ว

เพราะสถานที่นี้ พระพุทธเจ้าทั้งหลายผู้ล้ำเลิศ

ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง ทรงรุ่งเรืองอยู่

ภูมิภาคนี้ ต้นหญ้าลดาวัลย์เวียนเป็นทักษิณาวัฏ

ภูมิภาคนี้เป็นจุดศูนย์กลางแห่งแผ่นดิน

ขอเดชะพระมหาราช ข้าพระองค์ได้สดับมาดังนี้

ภูมิภาคแห่งนี้เป็นจุดศูนย์กลางแห่งแผ่นดิน

ซึ่งเป็นที่รองรับสรรพสัตว์ เป็นแผ่นดินที่มีสาครล้อมรอบ

ขอพระองค์เสด็จลงมานมัสการเถิด พระเจ้าข้า

พญาช้างเหล่าใดถึงจะเป็นช้างแก้วและเกิดในตระกูลสูง

พญาช้างเหล่านั้นก็เข้าไปใกล้สถานที่มีประมาณเพียงนั้นไม่ได้

พญาช้างถึงจะเกิดในตระกูลสูงก็จริง

ขอพระองค์ทรงไสพญาช้างตัวที่ฝึกแล้วไปเถิด

สถานที่มีประมาณเพียงนี้ พญาช้างก็ไม่สามารถจะเข้าไปได้

พระเจ้ากาลิงคะครั้นทรงสดับถ้อยคำนั้นแล้ว

ทรงใคร่ครวญวาจาของปุโรหิตผู้พยากรณ์

แล้วทรงไสพญาช้างไปด้วยพระดำริว่า

เราจักรู้ตามคำที่พราหมณ์นี้พูดจริงหรือ

ส่วนพญาช้างที่พระราชาทรงไสไป

ได้เปล่งเสียงโกญจนาทอันกึกก้อง ได้ถอยหลังคุกเข่าลง

เหมือนไม่สามารถจะนำภาระอันหนักไปได้

พราหมณ์ปุโรหิตภารทวาชะชาวกาลิงคะรู้ว่า

พระคชาธารสิ้นชีพเสียแล้วจึงได้รีบกราบทูลพระเจ้ากาลิงคะว่า

ขอพระองค์เสด็จประทับพระคชาธารเชือกอื่นเถิด

พระคชาธารเชือกนี้สิ้นชีพแล้ว พระเจ้าข้า

พระเจ้ากาลิงคะครั้นได้สดับคำนั้นแล้ว

รีบประทับพระคชาธารเชือกอื่น

เมื่อพระราชาเสด็จประทับแล้ว

พระคชาธารก็ล้มลงบนแผ่นดิน ณ ที่นั้นเอง

เป็นอันว่า คำของปุโรหิตผู้ถวายพยากรณ์

ได้เป็นจริงตามที่ช้างปรากฏแล้ว

พระเจ้ากาลิงคะได้ตรัส

กับพราหมณ์ปุโรหิตกาลิงคะดังนี้ว่า

ท่านนั่นแหละเป็นสัมพุทธะ สัพพัญญูรู้เห็นเหตุทั้งปวง

กาลิงคพราหมณ์ผู้ไม่ยอมรับคำชมเชยนั้นได้กราบทูลอย่างนี้ว่า

ความจริง ข้าพระองค์ทั้งหลายเป็นนักพยากรณ์

ส่วนพระพุทธเจ้าทั้งหลายเป็นสัพพัญญู พระพุทธเจ้าข้า

ก็พระพุทธเจ้าทั้งหลายทรงเป็นสัพพัญญู

และทรงรู้ทุกอย่าง หาทรงทราบด้วยสูตรไม่

ส่วนข้าพระองค์ทั้งหลายรู้ได้ด้วยกำลังวิชาอาคม

พระพุทธเจ้าทั้งหลายทรงรู้ชัดทุกสิ่งทุกอย่าง

ลำดับนั้น พระราชาทรงนำระเบียบดอกไม้

และเครื่องลูบไล้ไปบูชา ฉลองต้นโพธิ

ด้วยดนตรีต่างๆ ที่รับสั่งให้ประโคมแล้วเสด็จกลับ

พระเจ้ากาลิงคะทรงรับสั่งให้เก็บดอกไม้หกหมื่นเล่มเกวียน

บูชาโพธิมณฑลสถานอันยอดเยี่ยมทุกวัน ดังนี้แล

กาลิงคโพธิชาดกที่ ๖ จบ