๑๐. มหาวาณิชชาดก

[๑๙๙๐] วาณิชา สมิตึ กตฺวา นานารฏฺฐโต อาคตา ธนหารา ปกฺกมึสุ เอกํ กตฺวาน คามณึ ฯ เต ตํ กนฺตารมาคมฺม อปฺปภกฺขํ อนูทกํ ๔ มหานิโคฺรธมทฺทกฺขุํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ ฯ เต จ ตตฺถ นิสีทิตฺวา ตสฺส รุกฺขสฺส ฉาทิยา วาณิชา สมจินฺเตสุํ พาลา โมเหน ปารุตา ฯ อลฺลายเต ๕ อยํ รุกฺโข อปิ วารีว ๖ สนฺทติ อิงฺฆสฺส ปุริมํ สาขํ มยํ ฉินฺทาม วาณิชา ฯ สา จ ฉินฺนาว ปคฺฆริ อจฺฉํ วาริ ๗ อนาวิลํ #๑ ม. ปมุทิตา ฯ ๒ ม. มหานาทํ ปนาทิสุํ ฯ ๓ ม. เต สุ อุทุมฺพรมูลสฺมึ ฯ #๔ ม. อโนทกํ ฯ ๕ สี. ยุ. อทฺทายเต ฯ ๖ สี. ยุ. วารี จ ฯ ๗ ม. วารี ฯ เต ตตฺถ นฺหาตฺวา ปิวิตฺวา ยาวติจฺฉึสุ วาณิชา ฯ ทุติยํ สมจินฺเตสุํ พาลา โมเหน ปารุตา อิงฺฆสฺส ทกฺขิณํ สาขํ มยํ ฉินฺทาม วาณิชา ฯ สา จ ฉินฺนาว ปคฺฆริ สาลิมํโสทนํ พหุํ อปฺโปทวณฺเณ กุมฺมาเส สิงฺคิวิทลสูปิโย เต ตตฺถ ภุตฺวา ขาทิตฺวา ยาวติจฺฉึสุ วาณิชา ฯ ตติยํ สมจินฺเตสุํ พาลา โมเหน ปารุตา อิงฺฆสฺส ปจฺฉิมํ สาขํ มยํ ฉินฺทาม วาณิชา ฯ สา จ ฉินฺนาว ปคฺฆริ นาริโย สมลงฺกตา วิจิตฺตวตฺถาภรณา อามุตฺตมณิกุณฺฑลา ฯ อปิสุ วาณิชา เอกา นาริโย ปญฺจวีสติ สมนฺตา ปริกรึสุ ๑ ตสฺส รุกฺขสฺส ฉาทิยา เต ตาหิ ปริวาเรตฺวา ๒ ยาวติจฺฉึสุ วาณิชา ฯ จตุตฺถํ สมจินฺเตสุํ พาลา โมเหน ปารุตา อิงฺฆสฺส อุตฺตรํ สาขํ มยํ ฉินฺทาม วาณิชา ฯ สา จ ฉินฺนาว ปคฺฆริ มุตฺตา เวฬุริยา พหู รชตํ ชาตรูปญฺจ กุตฺติโย ปฏิยานิ จ กาสิกานิ จ วตฺถานิ อุทฺธิยานิ ๓ จ กมฺพลา เต ตตฺถ ภาเร พนฺธิตฺวา ยาวติจฺฉึสุ วาณิชา ฯ ปญฺจมํ สมจินฺเตสุํ พาลา โมเหน ปารุตา #๑ ม. ปริวารึสุ ฯ ๒ ม. ปริจาเรตฺวา ฯ ๓ อุทฺทิยานิ ฯ สี. ยุ. อุทฺทิยาเน จ #กมฺมพเล ฯ อิงฺฆสฺส มูเล ๑ ฉินฺทาม อปิ ภิยฺโย ลภามเส ฯ อถุฏฺฐหิ สตฺถวาโห ยาจมาโน กตญฺชลิ นิโคฺรโธ กึ อปรชฺฌติ ๒ วาณิชา ภทฺทมตฺถุ เต ฯ วาริทา ปุริมา สาขา อนฺนปานญฺจ ทกฺขิณา นาริทา ปจฺฉิมา สาขา สพฺพกาเม จ อุตฺตรา นิโคฺรโธ กึ อปรชฺฌติ ๒ วาณิชา ภทฺทมตฺถุ เต ฯ ยสฺส รุกฺขสฺส ฉายาย นิสีเทยฺย สเยยฺย วา น ตสฺส สาขํ ภญฺเชยฺย มิตฺตทุพฺโภ หิ ปาปโก ฯ เต จ ตสฺส อนาทิตฺวา ๓ เอกสฺส วจนํ พหู นิสิตาหิ กุฐารีหิ มูลโต นํ อุปกฺกมม ฯ

[๑๙๙๑] ตโต นาคา นิกฺขมึสุ สนฺนทฺธา ปญฺจวีสติ ธนุคฺคหานํ ติสตา ฉสหสฺสา จ จมฺมิโน ๔ ฯ

[๑๙๙๒] เอเต หนถ พนฺธถ มา โว มุญฺจิตฺถ ชีวิตํ ฐเปตฺวา สตฺถวาหํว สพฺเพ ภสฺมํ กโรถ เน ฯ

[๑๙๙๓] ตสฺมาหิ ปณฺฑิโต โปโส สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน โลภสฺส น วสํ คจฺเฉ หเนยฺย ทิสกํ มนํ ๕ เอวมาทีนวํ ๖ ญตฺวา ตณฺหา ทุกฺขสฺส สมฺภวํ วีตตโณฺห อนาทาโน สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเชติ ฯ มหาวาณิชชาตกํ ทสมํ ฯ #๑ สี. ยุ. มูลํ ฯ ๒ สี. อปรชฺฌถ ฯ ม. ปรชฺฌติ ฯ ๓ ม. ตสสานาทิยิตฺวา ฯ #๔ ม. วมฺมิโน ฯ ๕ ม. หเนยฺยาริสกํ มนํ ฯ ๖ สี. ยุ. เอต... ฯ ๑๑ สาธินราชชาตกํ