๕. โรหนมิคชาดก

๕. โรหณมิคชาดก (๕๐๑)

ว่าด้วยพญาเนื้อชื่อโรหณะ

(พระโพธิสัตว์เกิดเป็นพญาเนื้อโรหณะพบเนื้อจิตตกะตัวน้อง จึงกล่าวว่า)

พ่อจิตตกะ ฝูงเนื้อเหล่านั้นกลัวตายจึงพากันหลบหนีไป

ถึงเจ้าก็จงหนีไปเถิด อย่าห่วงใยพี่เลย

ฝูงเนื้อเหล่านั้นจักมีชีวิตอยู่ร่วมกับเจ้า

(เนื้อจิตตกะตอบว่า)

พี่โรหณะ ฉันไม่ไป ถึงใครจักควักดวงใจฉันไป

ฉันก็จักไม่ละทิ้งพี่ไป ฉันจักสละชีวิตทิ้งไว้ ณ ที่นี่

(พญาเนื้อโรหณะกล่าวว่า)

ก็บิดามารดาผู้ตาบอดของพวกเรา

ท่านทั้ง ๒ นั้นไม่มีผู้นำจักต้องตายแน่

ถึงเจ้าก็จงหนีไปเถิด อย่าห่วงใยพี่เลย

ท่านทั้ง ๒ นั้นจักมีชีวิตอยู่ร่วมกับเจ้า

(เนื้อจิตตกะกล่าวว่า)

พี่โรหณะ ฉันไม่ไป ถึงใครจักควักดวงใจฉันไป

ฉันก็จักไม่ละทิ้งพี่ผู้ติดบ่วงไป ฉันจักสละชีวิตทิ้งไว้ ณ ที่นี่

(พระโพธิสัตว์โรหณะเห็นน้องสุตนากลับมา จึงกล่าวว่า)

หนีไปเถิด น้องหญิงผู้มีความกลัว เจ้าจงหนีไป

พี่ติดบ่วงที่ล่ามติดกับเหล็ก ถึงเจ้าก็จงหนีไปเถิด

อย่าห่วงใยพี่เลย ฝูงเนื้อเหล่านั้นจักมีชีวิตอยู่ร่วมกับเจ้า

(เนื้อสุตนากล่าวว่า)

พี่โรหณะ ฉันไม่ไป ถึงใครจักควักดวงใจฉันไป

ฉันก็จักไม่ละทิ้งพี่ไป ฉันจักสละชีวิตทิ้งไว้ ณ ที่นี่

(พญาเนื้อโพธิสัตว์โรหณะกล่าวว่า)

ก็บิดามารดาผู้ตาบอดของพวกเรา

ท่านทั้ง ๒ นั้นไม่มีผู้นำจักต้องตายแน่

ถึงเจ้าก็จงหนีไปเถิด อย่าห่วงใยพี่เลย

ท่านทั้ง ๒ นั้นจักมีชีวิตอยู่ร่วมกับเจ้า

(เนื้อสุตนาตอบว่า)

พี่โรหณะ ฉันไม่ไป ถึงใครจักควักดวงใจฉันไป

ฉันก็จักไม่ละทิ้งพี่ผู้ติดบ่วงไป ฉันจักสละชีวิตทิ้งไว้ ณ ที่นี่

(พญาเนื้อโพธิสัตว์โรหณะเห็นนายพรานกำลังเดินมา จึงกล่าวว่า)

นั่นไง นายพรานผู้โหดร้ายพร้อมทั้งอาวุธ

ผู้จักใช้ลูกศรหรือหอกฆ่าพวกเราในวันนี้กำลังเดินมา

(พระศาสดาทรงประกาศข้อความนั้นว่า)

นางลูกเนื้อนั้น ถูกภัยบีบคั้นคุกคามวิ่งหนีไปครู่หนึ่ง

ถึงจะมีความกลัวแต่ก็ได้ทำสิ่งที่ทำได้แสนยาก

ได้กลับมาเผชิญหน้าต่อความตาย

(นายพรานถามเหตุผลที่เนื้อ ๒ ตัวเป็นอะไรกับพญาเนื้อว่า)

เนื้อทั้ง ๒ นี้เป็นอะไรกับเจ้าหนอ

พ้นไปแล้วยังกลับมาหาเจ้าผู้ติดบ่วงอีก

พวกเขาไม่ปรารถนาจะทิ้งเจ้าไปแม้เพราะเหตุแห่งชีวิต

เนื้อทั้ง ๒ นี้เป็นอะไรกับเจ้าหนอ

พ้นไปแล้วยังกลับมาหาเจ้าผู้ติดบ่วงอีก

พวกเขาไม่ปรารถนาจะทิ้งเจ้าไปแม้เพราะเหตุแห่งชีวิต

(ลำดับนั้น พระโพธิสัตว์ได้บอกแก่นายพรานนั้นว่า)

นายพราน เขาทั้ง ๒ เป็นพี่น้อง

ร่วมท้องมารดาเดียวกันกับข้าพเจ้า

พวกเขาจึงไม่ปรารถนาจะทิ้งข้าพเจ้าไปแม้เพราะเหตุแห่งชีวิต

(พญาเนื้อจิตตกะรู้ว่านายพรานมีจิตอ่อนโยนจึงกล่าวเหตุผลต่างๆ ว่า)

ก็บิดามารดาผู้ตาบอดของพวกเรา

ท่านทั้ง ๒ นั้นไม่มีผู้นำจักต้องตายแน่

ขอท่านจงให้ชีวิตแก่พวกเราทั้ง ๕

โปรดปล่อยพี่ชายของพวกเราเถิด พ่อพราน

(นายพรานนั้นฟังธรรมของเนื้อจิตตกะแล้วมีจิตเลื่อมใส จึงกล่าวปลอบโยนว่า)

เรานั้นจะปล่อยเนื้อที่เลี้ยงบิดามารดา

ขอบิดามารดาของพวกเจ้าจงรื่นเริงบันเทิงใจ

เพราะได้เห็นพญาเนื้อหลุดพ้นจากบ่วงแล้วเถิด

(เนื้อจิตตกะพบพระโพธิสัตว์แล้วดีใจจึงอนุโมทนาแก่นายพรานว่า)

นายพราน วันนี้ข้าพเจ้าเห็นพญาเนื้อ

พ้นจากอันตรายแล้วย่อมร่าเริงฉันใด

ขอท่านพร้อมกับญาติทั้งหมดจงร่าเริงฉันนั้นเถิด

(บิดามารดาถามถึงเหตุที่พญาเนื้อโรหณะหลุดจากบ่วงว่า)

เมื่อชีวิตเข้ามาใกล้ความตาย เจ้าหลุดพ้นมาได้อย่างไร

ลูกรัก ทำไมนายพรานจึงได้ปลดปล่อยเจ้าออกจากบ่วงเสียเล่า

(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

น้องจิตตกะ เมื่อกล่าววาจาอันไพเราะหู จับจิตจับใจ

ซาบซึ้งตรึงใจ ช่วยให้ลูกหลุดพ้นมาได้ด้วยวาจาสุภาษิต

น้องสุตนา เมื่อกล่าววาจาอันไพเราะหู จับจิตจับใจ

ซาบซึ้งตรึงใจ ช่วยให้ลูกหลุดพ้นมาได้ด้วยวาจาสุภาษิต

เพราะฟังวาจาไพเราะหู จับจิตจับใจ ซาบซึ้งตรึงใจ

และเพราะได้ฟังวาจาสุภาษิต นายพรานจึงได้ปล่อยลูกมา

(บิดามารดาอนุโมทนาต่อนายพรานว่า)

ขอให้นายพรานจงรื่นเริงบันเทิงใจพร้อมกับบุตรและภรรยา

เหมือนพวกเรารื่นเริงบันเทิงใจในวันนี้

เพราะได้เห็นพ่อโรหณะกลับมา

(พระราชาทรงเห็นนายพรานมาเฝ้า จึงตรัสว่า)

นายพราน เจ้าได้กล่าวไว้แล้วว่า

จักนำตัวเนื้อหรือหนังมามิใช่หรือ

ก็เพราะเหตุอะไรเล่า เจ้าจึงไม่นำตัวเนื้อหรือหนังมาเลย

(นายพรานกราบทูลว่า)

พญาเนื้อได้มาสู่เงื้อมมือและได้ติดบ่วงแล้ว

แต่เนื้อที่ไม่ติดบ่วง ๒ ตัวได้เข้ามาหาพญาเนื้อนั้น

ข้าพระองค์นั้นได้มีความสังเวช

ขนพองสยองเกล้า ไม่เคยเป็นมาก่อนว่า

ถ้าเราฆ่าเนื้อตัวนี้ เราจักเสียชีวิตในวันนี้

(พระราชาทรงสดับดังนั้นแล้ว ตรัสว่า)

นายพราน เนื้อเหล่านั้นเป็นเช่นไร มีธรรมเช่นไร

มีสีสันอย่างไร มีปกติอย่างไร

เจ้าจึงสรรเสริญพวกมันเสียหนักหนา

(นายพรานกราบทูลว่า)

เนื้อเหล่านั้นมีเขาสีขาว ขนหางสะอาด

ผิวหนังประดุจทองคำ

เท้าแดง ดวงตาเยิ้ม เป็นที่น่ารื่นรมย์ใจ

(นายพรานประกาศสีกายของเนื้อเหล่านั้นว่า)

ขอเดชะพระองค์ผู้สมมติเทพ เนื้อเหล่านั้นเป็นเช่นนี้

มีธรรมเช่นนี้ เป็นผู้เลี้ยงดูบิดามารดา

ขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าจึงมิได้นำมาถวายพระองค์

(พระราชาทรงพอพระทัยแล้วทรงรับสั่งปูนบำเหน็จชุบเลี้ยงบุตรนายพรานด้วย ยศใหญ่โดยตรัสว่า)

พ่อพราน เราจะให้ทองคำแก่ท่าน ๑๐๐ แท่ง

ต่างหูแก้วมณีที่มีค่ามาก และบัลลังก์ ๔ เหลี่ยม

มีสีอันเป็นสิริคล้ายดอกสามหาว

ภรรยาที่เหมาะสมกัน ๒ คน และโคอุสภะอีก ๑๐๐ ตัว

เราจักครอบครองราชสมบัติโดยธรรม

พ่อพราน ท่านมีอุปการะแก่เรามาก

พ่อพราน ท่านจงเลี้ยงดูภรรยาด้วยกสิกรรม พาณิชกรรม

การให้กู้หนี้ และการเที่ยวแสวงหาโดยธรรมเถิด

อย่าได้กระทำบาปอีกเลย

โรหณมิคชาดกที่ ๕ จบ