๙. โสมนัสสชาดก

Ko taṃ hiṃsati heṭheti kiṃ dummano socasi appatīto kassajja mātāpitaro rudantu kvajja setu nihato paṭhabyā.

Tuṭṭhosmi deva tava dassanena cirassaṃ passāmi taṃ bhūmipāla ahiṃsako reṇumanupavissa puttena te heṭhayitosmi deva.

Āyantu dovārikā khaggabandhā kāsāviyā yantu antepurantaṃ hantvāna taṃ somanassaṃ kumāraṃ chetvāna sīsaṃ varamāharantu. Pesitā rājino dūtā kumāraṃ etadabravuṃ issarena vitiṇṇosi vadhaṃ pattosi khattiya. Sa rājaputto paridevayanto dasaṅguliṃ añjaliṃ paggahetvā Ahaṃpi icchāmi janinda daṭṭhuṃ jīvaṃ maṃ netvā 1- paṭidassayetha. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā rañño puttaṃ adassayuṃ putto ca pitaraṃ disvā dūratovajjhabhāsatha. Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā kāsāviyā hantuṃ mamaṃ janinda akkhāhi me pucchito etamatthaṃ aparādho konīdha mamajja atthi.

Sāyañca pāto udakaṃ sajāti aggiṃ sadā paricaratappamatto taṃ tādisaṃ saṃyataṃ brahmacāriṃ tasmā tuvaṃ brūsi gahappatīti.

Tālā ca mūlā ca phalā ca deva pariggahā vividhā santimassa te rakkhati gopayatappamatto tasmā ahaṃ brūmi gahappatīti 2- .

Saccaṃ kho etaṃ vadasi kumāra pariggahā vividhā santimassa te rakkhati gopayatappamatto @Footnote: 1 Sī. Yu. jīvaṃ panetvā . 2 Sī. Yu. brāhmaṇo gahapati tena hoti. [1]- Brāhmaṇo gahapati tena hoti.

Suṇantu mayhaṃ parisā samāgatā sanegamā jānapadā ca sabbe bālāyaṃ bālassa vaco nisamma ahetunā ghātayate maṃ janindo.

Daḷhasmi mūle visate virūḷhe dunnikkhayo veḷu pasākhajāto vandāmi pādāni tava janinda anujāna maṃ pabbajissāmi deva.

Bhuñjassu bhoge vipule kumāra sabbañca te issariyaṃ dadāmi ajjeva tvaṃ kurūnaṃ hohi rājā mā pabbaji pabbajjā hi dukkhā.

Kinnūdha deva tavamatthi bhogā pubbevahaṃ devaloke ramissaṃ rūpehi saddehi atho rasehi gandhehi phassehi manoramehi. Bhuttā ca me bhogā tidivasmiṃ deva parivārito accharāsaṃ 2- gaṇena tuvañca bālaṃ paraneyyaṃ viditvā @Footnote: 1 Ma. sa . 2 Ma. parivāritā accharānaṃ. Na tādise rājakule vaseyyaṃ.

Sacāhaṃ bālo paraneyyo asmi ekāparādhaṃ khama putta mayhaṃ punapi ce edisakaṃ bhaveyya yathāmatiṃ somanassa karohi.

Anisamma kataṃ kammaṃ anavatthāya cintitaṃ bhesajjasseva vebhaṅgo vipāko hoti pāpako. Nisamma ca kataṃ kammaṃ sammāvatthāya cintitaṃ bhesajjasseva sampatti vipāko hoti bhadrako. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu asaññato pabbajito na sādhu rājā na sādhu anisammakārī yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. Nisamma khattiyo kayirā nānisamma disampati nisammakārino rāja yaso kitti ca vaḍḍhati. Nisamma daṇḍaṃ paṇayeyya issaro vegā kataṃ tappati bhūmipāla sammāpaṇidhī ca narassa atthā anānutappā te bhavanti pacchā. Anānutappāni hi ye karonti Vibhajja kammāyatanāni loke viññūpasatthāni sukhudrayāni bhavanti buddhānumatāni 1- tāni. Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā kāsāviyā hantuṃ 2- mamaṃ janinda mātu ca aṅkasmimahaṃ nisinno ākaḍḍhito sahasā tehi deva. Kaṭukaṃ hi sambādhaṃ sukicchaṃ patto madhuraṃ piyaṃ 3- jīvitaṃ laddhaṃ rāja kicchenāhaṃ ajja vadhāya mutto pabbajjamevābhimanohamasmi.

Putto tavāyaṃ taruṇo sudhamme anukampako somanasso kumāro taṃ yācamāno na labhāmi svajja 4- arahasi naṃ yācitave tuvampi.

Ramassu bhikkhācariyāya putta nisamma dhammesu paribbajassu sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ anindito brahmamupehi ṭhānaṃ. Acchariyarūpaṃ 5- vata yādisañca @Footnote: 1 Sī. Yu. vaddhānumatāni . 2 Ma. hantu . 3 Ma. madhurampi yaṃ . 4 Sī. Yu. sajuja. @ 5 Ma. accherarūpaṃ. Dukkhitaṃ maṃ dukkhāpayase sudhamme yācassu puttaṃ iti vuccamānā bhiyyova ussāhayase kumāraṃ.

Ye vippamuttā anavajjabhojino parinibbutā lokamimaṃ caranti tamariyamaggaṃ paṭipajjamānaṃ na ussahe vārayituṃ kumāraṃ.

Addhā have sevitabbā sapaññā bahussutā ye bahuṭhānacintino yesāyaṃ sutvāna subhāsitāni appossukkā vītasokā sudhammāti. Somanassajātakaṃ navamaṃ.