๕. ปัญจาวุธชาดก

๕. ปัญจาวุธชาดก (๕๕)

ว่าด้วยพระกุมารผู้มีอาวุธ ๕ อย่าง

(พระศาสดาทรงประมวลพระธรรมเทศนา ๑- มาตรัสพระคาถานี้ว่า)

นรชนใดมีจิตไม่ย่อท้อ มีใจไม่หดหู่

บำเพ็ญกุศลธรรมเพื่อบรรลุความเกษมจากโยคะ ๒-

นรชนนั้นพึงบรรลุความสิ้นไปแห่งสังโยชน์ ๓- ทั้งปวงได้โดยลำดับ

ปัญจาวุธชาดกที่ ๕ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ ธรรม ในที่นี้หมายถึงโพธิปักขิยธรรม คือธรรมที่เป็นฝักฝ่ายแห่งการตรัสรู้ มี ๓๗ ประการ คือ สติปัฏฐาน ๔

@สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ มรรคมีองค์ ๘ (ขุ.ชา.อ. ๒/๕๕/๖๐)

@๒ โยคะ หมายถึงสภาวะที่ประกอบสัตว์ไว้ในภพ มี ๔ ประการ คือ

@(๑) กามโยคะ โยคะคือกาม (๒) ภวโยคะ โยคะคือภพ

@(๓) ทิฏฐิโยคะ โยคะคือทิฏฐิ (๔) อวิชชาโยคะ โยคะคืออวิชชา

@(ที.ปา. ๑๑/๓๕๔/๒๔๖, องฺ.จตุกฺก.(แปล) ๒๑/๑๐/๑๖)

@๓ สังโยชน์ หมายถึงกิเลสที่ผูกใจสัตว์ มี ๑๐ ประการ คือ

@(๑) สักกายทิฏฐิ ความเห็นว่าเป็นตัวของตน (๒) วิจิกิจฉา ความสงสัย

@(๓) สีลัพพตปรามาส ความถือมั่นศีลและพรต (๔) กามฉันทะ ความพอใจในกาม

@(๕) พยาบาท ความคิดร้าย (๖) รูปราคะ ความติดใจในอารมณ์แห่งรูปฌาน

@(๗) อรูปราคะ ความติดใจในอารมณ์แห่งอรูปฌาน (๘) มานะ ความถือตน

@(๙) อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน (๑๐) อวิชชา ความไม่รู้จริง

@(สํ.ม. ๑๙/๑๘๐-๑๘๑/๕๖-๕๗)