๕. อนภิรติชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๖๕ · บรรทัด ๔๒๙เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๕. อนภิรติชาตกํ
ยถา นที จ ปนฺโถ จาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ตถารูปญฺเญว อุปาสกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
โส ปน ปริคฺคณฺหนฺโต ตสฺสา ทุสฺสีลภาวํ ญตฺวา จณฺฑีกโต จิตฺตพฺยากุลตาย สตฺตฏฺฐทิวเส อุปฏฺฐานํ น อคมาสิ ฯ โส เอกทิวสํ วิหารํ คนฺตฺวา ตถาคตํ วนฺทิตฺวา นิสินฺโน กสฺมา สตฺตฏฺฐทิวสานิ นาคโตสีติ วุตฺเต ภริยา เม ภนฺเต ทุสฺสีลา ตสฺสา อุปริ พฺยากุลจิตฺตตาย นาคโตมฺหีติ อาห ฯ สตฺถา อุปาสก อิตฺถีสุ อนาจารา เอตาติ โกปํ อกตฺวา มชฺฌตฺเตเนว ภวิตุํ วฏฺฏติ ปุพฺเพปิ เต ปณฺฑิตา กถยึสุ ตฺวํ ปน ภวนฺตเรน ปฏิจฺฉนฺนตฺตา ตํ การณํ น สลฺลกฺเขสีติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ปุริมนเยเนว ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย อโหสิ ฯ อถสฺส อนฺเตวาสิโก ภริยาย โทสํ ทิสฺวา พฺยากุลจิตฺตตาย กติปาหํ อนาคนฺตฺวา เอกทิวสํ อาจริเยน ปุจฺฉิโต ตํ การณํ นิเวเทสิ ฯ อถสฺส อาจริโย ตาต อิตฺถี นาม สพฺพสาธารณา ตาสุ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา เอตาติ ปณฺฑิตา โกปํ น กโรนฺตีติ โอวาทวเสน อิมํ คาถมาห
ยถา นที จ ปนฺโถ จ ปานาคารํ สภา ปปา
เอวํ โลกิตฺถิโย นาม นาสํ กุชฺฌนฺติ ปณฺฑิตาติ ฯ ตตฺถ ยถา นทีติ ยถา อเนกติฏฺฐา นที นฺหานตฺถาย สมฺปตฺตสมฺปตฺตานํ จณฺฑาลาทีนมฺปิ ขตฺติยาทีนมฺปิ สาธารณา น ตตฺถ โกจิ นฺหายิตุํ น ลภติ นาม ฯ ปนฺโถติ อาทีสุ ยถา มหามคฺโคปิ สพฺเพสํ สาธารโณ น โกจิ เตน คนฺตุํ น ลภติ ฯ ปานาคารนฺติ สุราเคหํ สพฺเพสํ สาธารณํ โย โย ปาตุกาโม สพฺโพ ตตฺถ ปวิสเตว ฯ ปุญฺญตฺถิเกหิ ตตฺถ ตตฺถ มนุสฺสานํ นิวาสนตฺถาย กตา สภาปิ สาธารณา น ตตฺถ โกจิ ปวิสิตุํ น ลภติ ฯ มหามคฺเค ปานียจาฏิโย ฐเปตฺวา กตา ปปาปิ สพฺเพสํ สาธารณา น ตตฺถ โกจิ ปานียํ ปิวิตุํ น ลภติ ฯ เอวํ โลกิตฺถิโย นามาติ เอวเมว ตาต มาณว อิมสฺมึ โลเก อิตฺถิโย สพฺพสาธารณา เตเนว สาธารณฏฺเฐน นทีปนฺถปานาคารสภาปปา สทิสา ฯ ตสฺมา นาสํ กุชฺฌนฺติ ปณฺฑิตาติ เอตาสํ อิตฺถีนํ ลามิกา เอตา อนาจารา ทุสฺสีลา สพฺพสาธารณาติ จินฺเตตฺวา ปณฺฑิตา เฉกา พุทฺธิสมฺปนฺนา น กุชฺฌนฺตีติ ฯ
เอวํ โพธิสตฺโต อนฺเตวาสิกสฺส โอวาทํ อทาสิ ฯ โส ตํ โอวาทํ สุตฺวา มชฺฌตฺโต อโหสิ ฯ ภริยาปิสฺส อาจริเยน กิรมฺหิ ญาตาติ ตโต ปฏฺฐาย ปาปกมฺมํ นากาสิ ฯ
ตสฺสาปิ อุปาสกสฺส ภริยา สตฺถารา กิรมฺหิ ญาตาติ ตโต ปฏฺฐาย ปาปกมฺมํ นากาสิ ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน อุปาสโก โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ฯ สตฺถาปิ อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา ชายปติกา เอตรหิ ชายปติกาเยว อาจริยพฺราหฺมโณ ปน อหเมว อโหสีติ ฯ
อนภิรติชาตกํ ปญฺจมํ ฯ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๖ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด