๔. อัมพชาดก
อมฺพชาตกํ
โย นีลิยํ มณฺฑยตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ อมฺพโคปกตฺเถรํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
โส กิร มหลฺลกกาเล ปพฺพชิโต เชตวนปจฺจนฺเต อมฺพวเน ปณฺณสาลํ กตฺวา อมฺเพ รกฺขนฺโต ปติตานิ อมฺพปกฺกานิ ขาทนฺโต วิหรติ ฯ อตฺตโน สมฺพนฺธมนุสฺสานมฺปิ เทติ ฯ ตสฺมึ ภิกฺขาจารํ ปวิฏฺเฐ อมฺพโจรกา อมฺพานิ ปาเตตฺวา ขาทิตฺวา จ คเหตฺวา จ คจฺฉนฺติ ฯ ตสฺมึ ขเณ จตสฺโส เสฏฺฐิธีตโร อจิรวติยํ นฺหายิตฺวา วิจรนฺติโย ตํ อมฺพวนํ ปวิสึสุ ฯ มหลฺลโก อาคนฺตฺวา ตา ทิสฺวา ตุมฺเหหิ เม อมฺพานิ ขาทิตานีติ อาห ฯ ภนฺเต มยํ อิทานิ อาคตา น ตุมฺหากํ อมฺพานิ ขาทามาติ ฯ เตนหิ สปถํ กโรถาติ ฯ กโรม ภนฺเตติ สปถํ กรึสุ ฯ มหลฺลโก ตา สปถํ กาเรตฺวา ลชฺชาเปตฺวา วิสชฺเชสิ ฯ ตสฺส ตํ กิริยํ สุตฺวา ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อสุโก กิร มหลฺลโก อตฺตโน วสนกํ อมฺพวนํ ปวิฏฺฐา เสฏฺฐิธีตโร สปถํ กาเรตฺวา ลชฺชาเปตฺวา วิสชฺเชสีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปส อมฺพโคปโก หุตฺวา เอตา เสฏฺฐิธีตโร สปถํ กาเรตฺวา ลชฺชาเปตฺวา วิสชฺเชสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สกฺกตฺตํ กาเรสิ ฯ ตทา เอโก กูฏชฏิโล พาราณสิยํ อุปนิสฺสาย นทีตีเร อมฺพวเน ปณฺณสาลํ มาเปตฺวา อมฺเพ รกฺขนฺโต ปติตานิ อมฺพปกฺกานิ ขาทนฺโต สมฺพนฺธมนุสฺสานมฺปิ ททนฺโต นานปฺปกาเรน มิจฺฉาชีเวน ชีวิตํ กปฺเปนฺโต วิหรติ ฯ ตทา สกฺโก เทวราชา เก นุโข โลเก มาตาปิตโร อุปฏฺฐหนฺติ กุเลเชฏฺฐาปจายนกมฺมํ กโรนฺติ ทานํ เทนฺติ สีลํ รกฺขนฺติ อุโปสถกมฺมํ กโรนฺติ เก ปพฺพชิตฺวา สมณธมฺเม ยุตฺตปฏิยุตฺตา วิหรนฺติ เก อนาจารํ จรนฺตีติ โลกํ โวโลเกนฺโต อิมํ อมฺพโคปกํ อนาจารํ ชฏิลํ ทิสฺวา อยํ กูฏชฏิโล กสิณปริกมฺมาทึ อตฺตโน สมณธมฺมํ ปหาย อมฺพวนํ รกฺขนฺโต วิหรติ สํเวเชสฺสามิ นนฺติ ตสฺส คามํ ภิกฺขาย ปวิฏฺฐกาเล อตฺตโน อานุภาเวน อมฺเพ ปาเตตฺวา โจเรหิ วิลุมฺปิเต วิย อกาสิ ฯ ตทา พาราณสิโต จตสฺโส เสฏฺฐิธีตโร ตํ อมฺพวนํ ปวิสึสุ ฯ กูฏชฏิโล ตา ทิสฺวา ตุมฺเหหิ เม อมฺพานิ ขาทิตานีติ ปลิพุทฺธิ ฯ ภนฺเต มยํ อิทาเนว อาคตา น เต อมฺพานิ ขาทามาติ ฯ เตนหิ สปถํ กโรถาติ ฯ กตฺวา ปน คนฺตุํ ลภิสฺสามาติ ฯ อาม ลภิสฺสถาติ ฯ สาธุ ภนฺเตติ ตาสํ เชฏฺฐกา สปถํ กโรนฺตี ปฐมํ คาถมาห