ādāya taṃ gaccha sakaṃ niketaṃ

laddhā dhanantaṃ maṇimossajassūti.

Tattha kinte vatanti kiṃ tava vatasamādānaṃ. Brahmacariyanti seṭṭhacariyaṃ. Opānabhūtanti catumahāpathe khatapokkharaṇī viya dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ yathāsukhaṃ paribhuñjitabbavibhavaṃ. Na ca sassatāyanti Ciraṭṭhitikaṃ samānaṃpi cetaṃ mayhaṃ sassataṃ na hotīti me katheti. Appānubhāvāti bhojaputte sandhāyāha. Hantīti aṭṭhasu ṭhānesu sūlehi vijjhantā kiṃkāraṇā haniṃsu. Kiṃ paṭiccāti kaṃ sandhāya tvaṃ tadā tesaṃ hatthatthaṃ āgañchi vasaṃ upagato. Vanibbakānanti bhojaputtā idha vanibbakāti vuttā. Tejo nu te anvagataṃ dantamūlanti kiṃ nu tava tejo bhojaputte disvā tadā bhayaṃ mahantaṃ anvagataṃ udāhu visaṃ dantamūlaṃ anvagataṃ. Kilesanti dukkhaṃ. Vanibbakānanti bhojaputtānaṃ santike bhojaputte nissāyāti attho. Tejo na sakkā mama tebhi hantunti mama visatejo aññassa tejena abhihantuṃpi na sakkā tesaṃ. Satanti buddhādīnaṃ. Dhammānīti sīlasamādhipaññākhanti- anuddayāmettābhāvanāsaṅkhātāni dhammāni. Sukittitānīti suvaṇṇitāni sukathitāni. Kinti katvā. Samuddavelāva duraccayānīti tehi samuddavelā viya sappurisehi jīvitatthaṃpi duraccayānīti vaṇṇitāni tasmā ahaṃ sīlabhedabhayena khantimettāsamannāgato hutvā mama kopassa sīlavelantaṃ atikkamituṃ na adāsinti āha. Imissā pana saṅkhapāladhammadesanāya dasapi pāramiyo labbhanti. Tadā hi mahāsattena sarīrassa pariccattabhāvo dānapāramī nāma hoti. Tathārūpenapi visatejena sīlassa abhinnatā sīlapāramī. Nāgabhavanato nikkhamitvā samaṇadhammakaraṇaṃ nekkhammapāramī. Idañcīdañca kātuṃ vaṭṭatīti saṃvidahanaṃ paññāpāramī. Adhivāsanaviriyaṃ viriyapāramī. Adhivāsanakhanti khantipāramī. Saccasamādānaṃ saccapāramī. Mama sīlaṃ na bhindissāmīti Adhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhānapāramī. Anuddayabhāvo mettāpāramī. Vedanāya majjhattabhāvo upekkhāpāramī. Athāgamunti athekadivasaṃ vammikamatthake nipannaṃ disvā soḷasa bhojaputtā khararajjuñca daḷhapāsañca sūlāni ca gahetvā mama santikaṃ āgatā. Bhetvānāti mama sarīraṃ aṭṭhasu ṭhānesu bhinditvā kaṇṭakalatā pavesetvā. Nāsaṃ atikassa rajjunti thokaṃ gantvā sīsaṃ me olambantaṃ disvā mahāmagge nipajjāpetvā puna nāsaṃpi me bhinditvā vivaṭṭarajjuṃ atikassa kājakoṭiyaṃ laggetvā samantato pariggahetvā maṃ nayiṃsu. Addasaṃsūti samma saṅkhapāla te bhojaputtā ekāyane ekagamane jaṅghapadikamagge taṃ balena vaṇṇena ca upetarūpaṃ passiṃsu tvaṃ pana issariyasobhaggasiriyā ca paññāya ca bhāvito vaḍḍhito so tvaṃ evarūpo samāno kimatthaṃ tapaṃ karosi kiṃ icchanto uposathavāsaṃ upavasasi sīlaṃ rakkhasi. Addasāsintipi pāṭho. Ahaṃ ekāyane mahāmagge taṃ addasinti attho. Abhipatthayānoti patthento. Tasmāti yasmā manussayoniṃ patthemi tasmā viriyena parakkamitvā tapokammaṃ karomīti. Surositoti suanulitto. Itoti imamhā nāgabhavanā manussaloko kena uttaritaro. Suddhīti maggaphalanibbānasaṅkhātā visuddhi. Saṃyamoti sīlaṃ. Idaṃ so manussalokeyeva buddhapaccekabuddhānaṃ uppattiṃ sandhāyāha. Kāhāmīti attano appaṭisandhikabhāvaṃ karonto jātijarāmaraṇassa antaṃ karissāmīti. Evaṃ mahārāja so saṅkhapālo manussalokaṃ vaṇṇesīti. Saṃvaccharo meti evaṃ mahārāja Tasmiṃ manussalokaṃ vaṇṇente ahaṃ pabbajjāya sinehaṃ katvā etadavocaṃ. Tattha upaṭṭhitosmīti annapānena ceva dibbehi ca kāmaguṇehi pariciṇṇo mānito. Palemīti saremi gacchāmi. Cirappavuṭṭhosmīti ahaṃ manussalokato cirappavuṭṭho. Nābhisaṃsitthāti kacci nukho mama puttādīsu koci taṃ na akkosi na paribhāsasīti pucchati. Nābhisajjethātipi pāṭho. Na kopesīti attho. Paṭivihitoti paṭijaggito. Maṇi mamanti sace samma āḷāra gacchasiyeva evaṃ sante mama lohitaṅgo dhanāharaṇo sabbakāmadado maṇi saṃvijjati taṃ āḷāra maṇiratanaṃ ādāya tava gehaṃ gaccha tattha imassānubhāvena yāvadicchakaṃ dhanaṃ laddhā puna imaṃ maṇiratanaṃ ossajassu ossajanto ca aññattha anossajitvā attano udakacāṭiyaṃ ossajeyyāsīti vatvā mayhaṃ maṇiratanaṃ upanesīti vadati.

เล่มที่ ๒๗ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑๔,๕๐๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. สังขปาลชาดก”