๒. สังกิจจชาดก

สองแหล่งเก็บเรื่องเดียวกันนี้ไว้ไม่ตรงกัน ที่ขีดไว้ข้างบนคือจุดที่ต่าง ข้างล่างคือคำอ่านของแต่ละฝั่ง ห้องสมุดนี้ไม่ได้ตัดสินว่าฝั่งไหนถูก — เก็บไว้ทั้งคู่ให้เห็นกับตา

ปฏิจฺฉทํ @เชิงอรรถ: ๑

ปฏิจฺฉทํ #๑E-Tipitaka

—

ฯ [๙๑] อิสิ อวจ สงฺกิจฺโจ กาสีนํ รฏฺฐวฑฺฒนํ อาสีนํ ทายปสฺสสฺมึ มหาราช สุโณหิ เม ฯ อุปฺปเถน วชนฺตสฺส โย มคฺคมนุสาสติ ตสฺส เจ วจนํ กยิรา นาสฺส มคฺเคยฺย กณฺฏโก ฯ อธมฺมํ ปฏิปนฺนสฺส โย ธมฺมมนุสาสติ ตสฺส เจ วจนํ กยิรา น โส คจฺเฉยฺย ทุคฺคตึ ฯ [๙๒] ธมฺโม ปโถ มหาราช อธมฺโม ปน อุปฺปโถ อธมฺโม นิรยํ เนติ ธมฺโม ปาเปติ สุคฺคตึ ฯ อธมฺมจาริโน ราช นรา วิสมชีวิโน ยํ คตึ เปจฺจ คจฺฉนฺติ นิรเย เต สุโณหิ เม ฯ สญฺชีโว กาฬสุตฺโต จ สงฺฆาโฏ ๒ เทฺว จ โรรุวา #๑ สี. ยุ. ปุจฺฉามิ ฯ ๒ ม. สงฺฆาโต ฯ อถาปโร มหาวีจิ ตาปโน จ ปตาปโน ฯ อิจฺเจเต อฏฺฐ นิรยา อกฺขาตา ทูรติกฺกมา อากิณฺณา ลุทฺทกมฺเมหิ ปจฺเจกา โสฬสุสฺสทา ฯ กทริยา ตาปนา ๑ โฆรา อจฺจิมนฺโต ๒ มหพฺภยา โลมหํสนรูปา จ เภสฺมา ปฏิภยา ทุขา ฯ จตุกฺกณฺณา ๓ จตุทฺวารา วิภตฺตา ภาคโส มิตา อโยปาการปริยนฺตา อยสา ปฏิกุชฺชิตา ฯ เตสํ อโยมยา ภูมิ ชลิตา เตชสา ยุตา สมนฺตา โยชนสตํ ผุฏา ติฏฺฐนฺติ สพฺพทา ฯ เอเต ปตนฺติ นิรเย อุทฺธํปาทา อวํสิรา อิสีนํ อติวตฺตาโร สญฺญตานํ ตปสฺสินํ ฯ เต ภูนหุโน ปจฺจนฺติ มจฺฉา พิลกตา ยถา สํวจฺฉเร อสงฺเขยฺเย นรา กิพฺพิสการิโน ฯ ฑยฺหมาเนน คตฺเตน นิจฺจํ สนฺตรพาหิรํ นิรยา นาธิคจฺฉนฺติ ทฺวารํ นิกฺขมเนสิโน ฯ ปุรตฺถิเมน ธาวนฺติ ตโต ธาวนฺติ ปจฺฉโต อุตฺตเรนปิ ธาวนฺติ ตโต ธาวนฺติ ทกฺขิณํ ยํ ยญฺหิ ทฺวารํ คจฺฉนฺติ ตนฺตเทว ปิถิยฺยเร ๔ ฯ พหูนิ สตสหสฺสานิ ชนา นิรยคามิโน พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ ปตฺวา ทุกฺขํ อนปฺปกํ ฯ #๑ สี. ยุ. กทรียตปนา ฯ ม. กทริยตาปนา ฯ ๒ ยุ. อจฺจิมนฺตา ฯ ๓ จตุกฺโกณาติปิ ฯ #๔ ม. ปิธียเร ฯ สี. ปิถิยฺยติ ฯ อาสีวิสํว กุปฺปิตํ เตชสึ ทูรติกฺกมํ น สาธุรูเป อาสีเท สญฺญตานํ ตปสฺสินํ ฯ อติกาโย มหิสฺสาโส อชฺชุโน เกกกาธิโป สหสฺสพาหุ อุจฺฉินฺโน อิสิมาสชฺช โคตมํ ฯ อรชํ รชสา วจฺฉํ กีสํ อวกฺรีย ๑ ทณฺฑกี ตาโลว มูลโต ฉินฺโน ส ราชา วิภวงฺคโต ฯ อุปหจฺจ มนํ เมชฺโฌ ๒ มาตงฺคสฺมึ ยสสฺสิเน สปาริสชฺโช อุจฺฉินฺโน เมชฺฌารญฺญํ ๓ ตทา อหุ ฯ กณฺหทีปายนาสชฺช อิสึ อนฺธกเวนฺทโย ๔ อญฺญมญฺญํ มุสเล ๕ หนฺตฺวา สมฺปตฺตา ยมสาธนํ ฯ อถายํ อิสินา สตฺโต อนฺตลิกฺขจโร ปุเร ปาเวกฺขิ ปฐวึ เจจฺโจ หีนตฺโต กาลปริยายํ ฯ ตสฺมา หิ ฉนฺทาคมนํ นปฺปสํสนฺติ ปณฺฑิตา อทุฏฺฐจิตฺโต ภาเสยฺย คิรํ สจฺจูปสญฺหิตํ ฯ มนสา เจ ปทุฏฺเฐน โย นโร เปกฺขเต มุนึ วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ คนฺตฺวา โส นิรยํ อโธ ฯ เย วุฑฺเฒ ปริภาสนฺติ ผรุสูปกฺกมา ชนา อนปจฺจา อทายาทา ตาลวตฺถู ๖ ภวนฺติ เต ฯ โย จ ปพฺพชิตํ หนฺติ กตกิจฺจํ มเหสินํ ส กาฬสุตฺเต นิรเย จิรํ รตฺตาย ปจฺจติ ฯ #๑ ม. อวกิริย ฯ ๒ ม. มชฺโฌ ฯ ๓ ม. มชฺฌารญฺญํ ฯ ๔ สี. ยุ. อนฺธกเวณฺหุโย ฯ #ม. -เวณฺฑโย ฯ ๕ ม. อญฺโญญฺญํ มุสลา ฯ ๖ ม. ตาลวตฺถุ ฯ ยุ. ตาลาวตฺถุ ฯ โย จ ราชา อธมฺมฏฺโฐ รฏฺฐวิทฺธํสโน มโต ๑ ตาปยิตฺวา ชนปทํ ตาปเน เปจฺจ ปจฺจติ ฯ โส จ วสฺสสหสฺสานํ ๒ สตํ ทิพฺยานิ ปจฺจติ อจฺจิสงฺฆปเรโต โส ทุกฺขํ เวเทติ เวทนํ ฯ ตสฺส อคฺคิสิขา กายา นิจฺฉรนฺติ ปภสฺสรา เตโชภกฺขสฺส คตฺตานิ โลมคฺเคหิ ๓ นเขหิ จ ฯ ฑยฺหมาเนน คตฺเตน นิจฺจํ สนฺตรพาหิรํ ทุกฺขาภิตุนฺโน นทติ นาโค ตุณฺฑฏฺฏิโต ๔ ยถา ฯ โย โลภา ปิตรํ หนฺติ โทสา วา ปุริสาธโม ส กาฬสุตฺเต นิรเย จิรํ รตฺตาย ปจฺจติ ฯ ส ตาทิโส ปจฺจติ โลหกุมฺภิยํ ปกฺกญฺจ สตฺตีหิ หนนฺติ นิตฺตจํ อนฺธํ กริตฺวา มุตฺตกรีสภกฺขํ ขาเร นิมุชฺชนฺติ ตถาวิธํ นรํ ฯ ตตฺตํ ปกฺกุฏฺฐิตมโยคุฬญฺจ ทีเฆ จ ผาเล จิรรตฺตตาปิเต วิกฺขมฺภมาทาย วิภชฺช ๕ รชฺชุภิ วิวเฏ มุเข สํสวยนฺติ ๖ รกฺขสา ฯ สามา จ โสณา สพลา จ คิชฺฌา กาโกลสงฺฆา จ ทิชา อโยมุขา #๑ สี. จฺโต ฯ ม. มโค ฯ ๒ ม. -สหสฺสานิ ฯ ๓ ม. โลเมหิ จ ฯ #๔ สี. ตุตฺตทฺทิโต ฯ ม. ตุตฺตฏฺฏิโต ฯ ๕ สี. วิพทฺธ ฯ ม. วิพนฺธ ฯ ๖ สี. ยุ. #สํจวยนฺติ ฯ ม. สมฺปวิสนฺติ ฯ สงฺคมฺม ขาทนฺติ วิผนฺทมานํ ชิวฺหํ วิภชฺช วิฆาสํ สโลหิตํ ฯ ตํ ทฑฺฒตาลํ ปริภินฺนคตฺตํ นิปฺโปถยนฺตา อนุวิจรนฺติ รกฺขสา รตี หิ เตสํ ทุขิโน ปนีตเร เอตาทิสสฺมึ นิรเย วสนฺติ เยเกจิ โลเก อิธ เปตฺติฆาติโน ฯ ปุตฺโต จ มาตรํ หนฺตฺวา อิโต คนฺตฺวา ยมกฺขยํ ภุสมาปชฺชเต ทุกฺขํ อตฺตกมฺมผลูปโค ฯ อมนุสฺสา อติพาลา หนฺตารํ ชนยนฺติยา อโยมเยหิ วาเลหิ ปีฬยนฺติ ปุนปฺปุนํ ฯ ตํ ปสฺสวํ ๑ สกา คตฺตา รุธิรํ ๒ อตฺตสมฺภวํ ตมฺพโลหวิลีนํว ตตฺตํ ปาเยนฺติ มตฺติฆํ ฯ ชิคุจฺฉํ กุณปํ ปูตึ ทุคฺคนฺธํ คูถกทฺทมํ ปุพฺพโลหิตสงฺกาสํ รหโทคฺคยฺห ๓ ติฏฺฐติ ฯ ตเมนํ กิมิโย ๔ ตตฺถ อติกายา อโยมุขา ฉวึ เภตฺวาน ๕ ขาทนฺติ ปคิทฺธา ๖ มํสโลหิเต ฯ โส จ ตํ นิรยํ ปตฺโต นิมุคฺโค สตโปริสํ ปูติกํ กุณปํ วาติ สมนฺตา สตโยชนํ ฯ จกฺขุมาปิ หิ จกฺขูนิ ๗ เตน คนฺเธน ชิยฺยติ #๑ ม. ตมสฺสวํ ฯ ยุ. ตํ ปสฺสุตํ ฯ ๒ ม. รุหิรํ ฯ ๓ ม. รหทโมคยฺห ฯ #๔ ม. กิมโย ฯ ๕ สี. ยุ. เฉตฺวาน ฯ ๖ ม. สํคิทฺธา ฯ ๗ ม. จกฺขูหิ ฯ เอตาทิสํ พฺรหฺมทตฺต มาตุโฆ ลภเต ทุขํ ฯ ขุรธารมนุกฺกมฺม ติกฺขํ ทูรภิสมฺภวํ ปตนฺติ คพฺภปาตินิโย ๑ ทุคฺคํ เวตฺตรณึ นทึ ฯ อโยมยา สิมฺพลิโย โสฬสงฺคุลิกณฺฏกา อุภโต มภิลมฺพนฺติ ทุคฺคํ เวตฺตรณึ นทึ ฯ เต อจฺจิมนฺโต ติฏฺฐนฺติ อคฺคิกฺขนฺธาว อารกา อาทิตฺตา ชาตเวเทน อุทฺธํ โยชนมุคฺคตา ฯ เอเต ปชฺชนฺติ ๒ นิรเย ตตฺเต ติขิณกณฺฏเก นาริโย จ อติจารินิโย ๓ นรา จ ปรทารคู ฯ เต ปตนฺติ อโธกฺขนฺธา วิวตฺตา วิหตา ปุถู สยนฺติ วินิวิทฺธงฺคา ทีฆํ ชคฺคนฺติ สพฺพทา ๔ ฯ ตโต รตฺยา วิวสเน ๕ มหตึ ปพฺพตูปมํ โลหกุมฺภึ ปวชฺชนฺติ ตตฺตํ อคฺคิสมูทกํ ฯ เอวํ ทิวา จ รตฺโต จ ทุสฺสีลา โมหปารุตา๑ อนุโภนฺติ สกํ กมฺมํ ปุพฺเพ ทุกฺกฏมตฺตโน ฯ ยา จ ภริยา ธนกฺกีตา สามิกํ อติมญฺญติ สสฺสุํ วา สสฺสุรํ วาปิ เชฏฺฐํ วาปิ นนนฺทนํ ๖ ตสฺสา วงฺเกน ชิวฺหคฺคํ นิพฺพหนฺติ สพนฺธนํ ฯ ส พฺยามมตฺตํ กิมินํ ชิวฺหํ ปสฺสติ อตฺตโน ๗ #๑ ม. คพฺภปาติโย ฯ ๒ ม. วชนฺติ ฯ สี. ยุ. สชนฺติ ฯ ๓ ม. อติจารา ฯ #๔ สี. ยุ. สํวรึ ฯ ๕ ม. วิวสาเน ฯ ๖ ม. นนนฺทรํ ฯ ๗ ม. อตฺตนิ ฯ วิญฺญาเปตุํ น สกฺโกติ ตาปเน เปจฺจ ปจฺจติ ฯ โอรพฺภิกา สูกริกา มจฺฉิกา มิคพนฺธกา โจรา โคฆาตกา ลุทฺทา อวณฺเณ วณฺณการกา ฯ สตฺตีหิ โลหกูเฏหิ เนตฺตึเสหิ อุสูหิ จ หญฺญมานา ขารนทึ ปปตนฺติ อวํสิรา ฯ สายํ ปาโต กูฏการี อโยกูเฏหิ หญฺญติ ตโต วนฺตํ ทุรตฺตานํ ปเรสํ ภุญฺชเต ๑ สทา ฯ ธงฺกา เภรณฺฑกา คิชฺฌา กาโกลา จ อโยมุขา วิปฺผนฺทมานํ ขาทนฺติ นรํ กิพฺพิสการกํ ฯ เย มิเคน มิคํ หนฺติ ปกฺขึ วา ปน ปกฺขินา อสนฺโต รชสา ฉนฺนา คนฺตฺวา ๒ เต นิรยุสฺสทํ ๓ ฯ [๙๓] สนฺโตว ๔ อุทฺธํ คจฺฉนฺติ สุจิณฺเณนีธ กมฺมุนา สุจิณฺณสฺส ผลํ ปสฺส สินฺทา ๕ เทวา สพฺรหฺมกา ตนฺตํ พฺรูมิ มหาราช ธมฺมํ รฏฺฐปตี จร ตถา ตถา ๖ ราช จราหิ ธมฺมํ ยถา ตํ สุจิณฺณํ นานุตปฺเปยฺย ปจฺฉาติ ฯ สงฺกิจฺจชาตกํ ทุติยํ ฯ __________________ ตสฺสุทฺทานํ ฯ อถ สฏฺฐินิปาตมฺหิ สุณาถ มม ภาสิตํ #๑ ม. ภุญฺชเร ฯ ๒ ม. คนฺตา ฯ ๓ ยุ. นิรยํ อโธ ฯ ๔ ม. -จ ฯ #๕ ม. สอินฺทา ฯ ๖ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ชาตกสวฺหยโน ปวโร โสณกอรินฺทมสวฺหยโน ตถาวุตฺตรเถสภสงฺกิจฺจวโร ฯ สฏฺฐินิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ _________ สตฺตตินิปาตํ ๑ กุสชาตกํE-Tipitaka