giddhī ce na vamissanti kākapaññāya te vidū.

Esā te upamā rāja atthasandassanī katā

tvañca paññāyase tena yadi kāhasi vā na vāti.

Tattha pāpānīti mahārāja tvañca kāmagiddho narā ca kāme nissāya kāyaduccaritādīni pāpāni katvā yattha supinantepi dibbā ca mānusikā ca kāmā na labhanti taṃ duggatiṃ upapajjantīti attho. Pahantvānāti kheḷapiṇḍaṃ viya pahāya. Akutobhayāti rāgādīsu kutoci anāgatabhayā. Ekodibhāvādhigatāti ekodibhāvaṃ ekavihārikaṃ adhigatā. Na teti te evarūpā pabbajitā duggatiṃ na gacchanti. Upamanteti mahārāja dibbamānusake kāme patthentassa hatthikuṇape paṭibaddhakākasadisassa tava ekaṃ upamaṃ karissāmi taṃ suṇohīti attho. Kuṇapanti hatthikaḷevaraṃ. Mahaṇṇaveti gambhīraputhule udake. Eko kira mahāvāraṇo gaṅgātīre caranto gaṅgāya patitvā uttarituṃ asakkonto tattheva mato gaṅgāya vuyhi taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Vāyasoti ākāsena gacchanto eko kāko. Yānañca vatidanti so evaṃ cintetvā tattha nilīyitvā idaṃ hatthiyānaṃ laddhaṃ ettha nisinno sukhaṃ carissāmi ayameva ca anappako bhakkho bhavissati idāni mayā aññatra gantuṃ na vaṭṭatīti sanniṭṭhānamakāsi . tattha rattinti tassa rattiñca divā ca tattheva mano abhirato ahosi. Na paletthāti na uppatitvā Pakkāmi. Otaraṇīti samuddābhimukhī otaramānā. Ohāriṇītipi pāṭho. Sā samuddābhimukhī avahāriṇīti attho. Agati yatthāti samuddamajjhaṃ sandhāyāha. Bhakkhaparikkhīṇoti parikkhīṇabhakkho. Uppatitvāti khīṇe camme ca maṃse ca aṭṭhisaṅghāṭo ummivegabhinno udake nimujji. Atha so kāko udake patiṭṭhātuṃ asakkonto uppati evaṃ uppatitvāti attho. Agati yattha pakkhinanti yasmiṃ samuddamajṇe pakkhīnaṃ agati tattha so evaṃ uppatito pacchimadisaṃ gantvā tattha patiṭṭhaṃ alabhitvā tato puratthimaṃ tato uttaraṃ tato dakkhiṇanti catassopi disā gantvā attano patiṭṭhānaṃ na ajjhagañchi nādhigacchīti attho. Atha vāyaso evaṃ uppatitvā pacchimādīsu ekekaṃ disaṃ āgañchi dīpaṃ pana nājjhagamāti evameva attho daṭṭhabbo. Pāpatthāti patito. Yathā dubbalakoti yathā dubbalako pateyya tatheva patito. Susūti susunāmakā caṇḍamacchā. Pasayhakārāti anicchamānakaṃyeva balakkārena. Vipakkhikanti viddhastapakkhikaṃ. Giddhī ce na vamissantīti yadi giddhā hutvā kāme na vamissanti na chaḍḍessanti. Kākapaññāya teti kākassa samānapaññā iti te buddhādayo paṇḍitā vidū vidanti jānantīti attho. Atthasandassanī katāti atthappakāsikā katā. Tvañca paññāyaseti paññāyissasi. Idaṃ vuttaṃ hoti mahārāja mayā hitakāmena tava ovādo dinno taṃ pana tvaṃ yadi kāhasi devaloke nibbattissasi yadi na kāhasi kāmapaṅke nimuggo jīvitapariyosāne Niraye nibbattissasīti. Evaṃ tvameva tena kāraṇena sagge vā niraye vā paññāyissasi ahaṃ pana sabbabhavehi mutto appaṭisandhikoti imaṃ panassa ovādaṃ dadantena paccekabuddhena nadī dassitā. Tāya vuyhamānaṃ hatthikuṇapaṃ dassitaṃ. Kuṇapakhādako kāko dassito. Tassa kuṇapaṃ khāditvā pānīyaṃ pivanakālo dassito. Ramaṇīyavanasaṇḍassa dassanakālo dassito. Kuṇapassa nadiyā vuyhamānassa samuddappaveso dassito. Samuddamajjhe kākassa hatthikuṇape patiṭṭhaṃ alabhitvā vināsaṃ pattakālo dassito. Tattha nadī viya anamataggo saṃsāro daṭṭhabbo. Nadiyā vuyhamānaṃ hatthikuṇapaṃ viya saṃsāre pañcakāmaguṇā. Kāko viya bālaputhujjano. Kākassa kuṇapaṃ khāditvā pānīyaṃ pivanakālo viya puthujjanassa kāmaguṇe paribhuñjitvā somanassikakālo. Kākassa kuṇape laggasseva ramaṇīyavanasaṇḍassa dassanaṃ viya puthujjanassa kāmaguṇesu laggasseva savanavasena aṭṭhatiṃsaārammaṇadassanaṃ. Kuṇape samuddaṃ paviṭṭhe kākassa patiṭṭhaṃ labhituṃ asakkontassa vināsaṃ pattakālo viya bālaputhujjanassa kāmaguṇagiddhassa pāpaparāyanassa kusaladhamme patiṭṭhaṃ labhituṃ asakkontassa mahāniraye vināsaṃ patti daṭṭhabbā.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๒๐๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. โสณกชาดก”