So ekadivasaṃ rājūpaṭṭhānaṃ gacchanto anuseṭṭhiṃ ādāya gamissāmīti tassa gehaṃ agamāsi. Tasmiṃ khaṇe anuseṭṭhī puttadhītāhi parivuto navasappipakkamadhusakkharapuṇṇehi abhisaṅkhataṃ pāyāsaṃ bhuñjamāno hoti. So macchariyakosiyaṃ disvā āsanā vuṭṭhāya ehi mahāseṭṭhi imasmiṃ pallaṅke nisīda pāyāsaṃ bhuñjissāmāti āha. Tassa taṃ pāyāsaṃ disvā mukhe kheḷo uppajji bhuñjitukāmo ahosi evaṃ pana cintesi sacāhaṃ bhuñjissāmi anuseṭṭhino mama gehaṃ gatakāle paṭisakkāro kātabbo bhavissati evaṃ me dhanaṃ nassissati na bhuñjissāmīti. Atha naṃ punappunaṃ yāciyamānopi idāni me bhuttaṃ suhitosmīti na icchi. Anuseṭṭhimhi bhuñjante pana olokento mukhe sañjāyamānena kheḷena nisīditvā tassa bhattakiccāvasāne tena saddhiṃ rājanivesanaṃ gantvā rājanivesanā otaritvā attano gehaṃ anuppatto pāyāsataṇhāya pīḷiyamāno cintesi sacāhaṃ pāyāsaṃ bhuñjitukāmomhīti vakkhāmi mahājano bhuñjitukāmo bhavissati bahū taṇḍulādayo nassissanti na kassaci kathessāmīti. So rattindivaṃ pāyāsameva cintento vītināmetvāpi dhananāsabhayena kassaci akathetvāva pipāsaṃ adhivāsetvā anukkamena adhivāsetuṃ asakkonto upaṇḍūpaṇḍukajāto ahosi. Evaṃ santepi dhananāsabhayena akathento aparabhāge dubbalo hutvā sayanaṃ upaguyhitvā nipajji. Atha naṃ bhariyā upagantvā hatthena piṭṭhiṃ parimajjantā kinte sāmi aphāsukanti pucchi. Natthi bhaddeti. Taveva sarīre aphāsukaṃ atthīti. Mama sarīre aphāsukaṃ natthīti. Sāmi upaṇḍūpaṇḍukajātosi kiṃ nu te kāci cintā atthi udāhu rājā te kupito ādū puttehi avamāno kato athavā pana kāci taṇhā uppannāti. Āma taṇhā me uppannāti. Tenahi kathehīti. Sakkhissasi naṃ rakkhitunti. Rakkhitabbayuttakā ce rakkhissāmīti. Evaṃ santepi dhananāsabhayena kathetuṃ na ussahi. Tāya punappunaṃ pīḷiyamāno kathesi. Bhadde ahaṃ ekadivasaṃ anuseṭṭhiṃ navasappimadhusakkharapuṇṇābhisaṅkhataṃ pāyāsaṃ bhuñjantaṃ disvā tato paṭṭhāya tādisaṃ pāyāsaṃ bhuñjitukāmo jātoti. Asappurisa kiṃ tvaṃ duggatosi sakalanagaravāsīnaṃ pahonakaṃ pāyāsaṃ pacissāmīti. Athassa sīse daṇḍena paharaṇakālo viya ahosi. So tassā kujjhitvā jānāmihaṃ tava mahaddhanabhāvaṃ sace te kulagharā ābhataṃ atthi pāyāsaṃ pacitvā nāgarānaṃ dehīti āha. Tenahi ekavīthivāsīnaṃ pahonakaṃ katvā pacāmīti. Kiṃ te etehi attano santakaṃ khādantūti. Tenahi itocītoca sattasattagharavāsīnaṃ pahonakaṃ katvā pacāmīti. Kiṃ te etehīti. Tenahi imasmiṃ gehe parijanassāti. Kiṃ te etenāti. Tenahi bandhujanasseva pahonakaṃ katvā pacāmīti. Kiṃ te etenāti. Tenahi tuyhañca mayhañca pacissāmīti. Kāsi tvaṃ na tuyhaṃ vaṭṭatīti. Tenahi ekasseva te pacāmīti vutte tvaṃ pana mayhaṃ idha gehe mā paci mayhaṃ pana gehe pacite bahū janā paccāsiṃsanti mayhaṃ pana Piṭṭhataṇḍulānaṃ catubhāgaṃ katvā khīrassa accharaṃ sakkharāya karaṇḍakaṃ sappissa karaṇḍakaṃ madhussa ekañca pacanabhājanaṃ dehi araññaṃ pavisitvā tattha pacitvā bhuñjissāmīti. Sā tathā akāsi. So taṃ sabbaṃ ceṭakena gāhāpetvā gaccha asukaṭṭhāne tiṭṭhāti taṃ purato pesetvā ekakova oguṇṭhikaṃ katvā aññātakavesena tattha gantvā nadītīre ekasmiṃ gacchamūle uddhanaṃ kāretvā dārūdakaṃ āharāpetvā tvaṃ gantvā ekasmiṃ magge ṭhatvā kiñcideva disvā mama saññaṃ dadeyyāsi mayā pakkositakāle ca āgaccheyyāsīti taṃ pesetvā aggiṃ katvā pāyāsaṃ paci.

เล่มที่ ๒๘ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๒๕๗๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. สุธาโภชนชาดก”