เหมกมาณวกปัญหานิทเทส

๘. เหมกมาณวสุตฺตนิทฺเทสวณฺณนา

อฏฺฐเม เหมกสุตฺเต:- เย เม ปุพฺเพ วิยากํสูติ เย พาวริอาทโย ปุพฺเพ มยฺหํ สกํ ลทฺธึ วิยากํสุ. หุรํ โคตมสาสนาติ โคตมสาสนโต ปุพฺพตรํ. สพฺพนฺตํ ตกฺกวฑฺฒนนฺติ สพฺพํ ตํ กามวิตกฺกาทิวฑฺฒนํ.

เย จญฺเญ ตสฺส อาจริยาติ เย จ อญฺเญ ตสฺส พาวริยสฺส อาจเร สิกฺขาปกา อาจริยา. เต สกํ ทิฏฺฐินฺติ เต อาจริยา อตฺตโน ทิฏฺฐึ. สกํ ขนฺตินฺติ อตฺตโน ขมนํ. สกํ รุจินฺติ อตฺตโน โรจนํ. วิตกฺกวฑฺฒนนฺติ กามวิตกฺกาทิวิตกฺกานํ อุปฺปาทนํ ปุนปฺปุนํ ปวตฺตนํ. สงฺกปฺปวฑฺฒนนฺติ กามสงฺกปฺปาทีนํ วฑฺฒนํ. อิมานิ เทฺว ปทานิ สพฺพสงฺคาหิกวเสน วุตฺตานิ. อิทานิ กามวิตกฺกาทิเก สรูปโต ทสฺเสตุํ "กามวิตกฺกวฑฺฒนนฺ"ติอาทินา นเยน นว วิตกฺเก ทสฺเสสิ.

ตณฺหานิคฺฆาตนนฺติ ตณฺหาวินาสนํ.

[๕๕-๖] อถสฺส ภควา ตํ ธมฺมํ อาจิกฺขนฺโต "อิธา"ติ คาถาทฺวยมาห. ตตฺถ เอตทญฺญาย เย สตาติ เอตํ นิพฺพานํ ปทมจฺจุตํ "สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา"ติอาทินา ๑- นเยน วิปสฺสนฺตา อนุปุพฺเพน ชานิตฺวา เย กายานุปสฺสนาสติอาทีหิ สตา. ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตาติ วิทิตธมฺมตฺตา ทิฏฺฐธมฺมา จ ราคาทินิพฺพาเนน จ อภินิพฺพุตา. เสสํ สพฺพตฺถ ปากฏเมว.

เอวํ ภควา อิทมฺปิ สุตฺตํ อรหตฺตนิกูเฏเนว เทเสสิ, เทสนาปริโยสาเน จ ปุพฺพสทิโส เอว ธมฺมาภิสมโย อโหสีติ.

สทฺธมฺมปฺปชฺโชติกาย จูฬนิทฺเทสฏฺฐกถาย

เหมกมาณวสุตฺตนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

อฏฺฐมํ.

@เชิงอรรถ: ๑ ขุ.ธ. ๒๕/๒๗๗/๖๔, ขุ. เถร. ๒๖/๖๗๗/๓๖๕, อภิ. ก. ๓๗/๗๕๓/๔๔๑