๖. ติปุปผิยเถราปทาน (๙๖)

๙๖. อรรถกถาติปุปผิยเถราปทาน

อปทานของท่านพระติปุปผิยเถระมีคำเริ่มต้นว่า มิคลุทฺโธ ปุเร อาสึ ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญกุศลสมภารในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ เพราะอกุศลบางอย่างตัดรอน ท่านจึงเกิดเป็นนายพรานเนื้ออยู่ในตระกูลนายพราน ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสี.

ในกาลนั้น นายพรานนั้นเห็นต้นโพธิ์ ชื่อว่าปาฏลิ (ไม้แคฝอย) ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสี มีใบอ่อนพร้อมพรั่ง มีสีเขียวสด มีรัศมีเขียวน่ารื่นรมย์ใจ จึงบูชาด้วยดอกไม้ ๓ ดอก เก็บใบเก่าทิ้งเสีย ไหว้ไม้แคฝอยมหาโพธิ์ ดุจไหว้ในที่เฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้า.

ด้วยบุญกรรมนั้น ท่านจุติจากอัตภาพนั้นแล้วเกิดในเทวโลก เสวยทิพยสมบัติแล้วๆ เล่าๆ ในเทวโลกนั้น จุติจากเทวโลกนั้นแล้ว เกิดในมนุษย์ เสวยจักรพรรดิสมบัติในมนุษย์นั้น ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในเรือนมีตระกูลเจริญวัยแล้ว ฟังพระธรรมเทศนาของพระศาสดา ได้หทัยประกอบด้วยโสมนัส ละเรือนออกบวชแล้ว ไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.

ท่านครั้นบรรลุความสำเร็จอย่างนี้ ระลึกถึงบุพกรรมของตน เกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า มิคลุทฺโธ ปุเร อาสึ ดังนี้.

ในบทเหล่านั้น ชื่อว่ามิคะ เพราะไปคือถึงโดยมรณะ.

อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่ามิคะ เพราะค้นหาไปคือเป็นไป.

ชื่อว่ามิคลุทธะ เพราะอยากได้ มักได้ ติดอยู่ในการฆ่าเนิ้อ.

เชื่อมความว่า เราได้เป็นพรานเนื้อในป่าใหญ่ กล่าวคือหมู่ไม้ ในกาลก่อนคือในสมัยที่เราบำเพ็ญบุญ.

บทว่า ปาฏลึ หริตํ ทิสฺวา ความว่า ชื่อว่าปาฏลิ ไม้แคฝอย เพราะในต้นไม้นั้นมีพื้นมีสีแดงเป็นประการ. เรียกว่าปาฏลิ เพราะมีดอกสีแดง.

อธิบายว่า เห็นต้นโพธิ์ ชื่อว่าปาฏลิ มีสีเขียว เพราะมีใบเขียว คือมีสีเขียว.

คำที่เหลือในบททั้งปวงมีอรรถตื้นทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาติปุปผิยเถราปทาน