๖. จัมปกปุปผิยเถราปทาน (๑๓๖)

๑๓๖. อรรถกถาจัมปกปุปผิยเถราปทาน

อปทานของท่านพระจัมปกปุปผิยเถระมีคำเริ่มต้นว่า กณิการํว โชตนฺตํ ดังนี้.

แม้พระเถระรูปนี้ก็ได้เคยบำเพ็ญกุศลมาแล้วในพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ ในทุกๆ ภพนั้นจะสั่งสมแต่บุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานเสมอมา.

ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าเวสสภู ท่านได้บังเกิดในตระกูลพราหมณ์ เจริญวัยแล้วสำเร็จการศึกษาศิลปะของตน แต่มองไม่เห็นสาระในศิลปะนั้น จึงละเพศฆราวาส บวชเป็นฤาษีอยู่ในระหว่างป่า นำเอาดอกจำปาที่พวกศิษย์นำมาแล้ว บูชาเฉพาะพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าเวสสภู.

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงกระทำอนุโมทนาแล้ว.

ด้วยกุศลกรรมนั้นนั่นแล เขาจึงได้ท่องเที่ยวไปในเทวโลกและมนุษยโลก ได้เสวยสมบัติทั้งสองครบถ้วนแล้ว.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ ได้บังเกิดในเรือนอันมีตระกูล บรรลุนิติภาวะแล้ว มีความเบื่อหน่ายในเพศฆราวาส เพราะกำลังแห่งวาสนาที่ตนได้อบรมมาในกาลก่อน จึงได้บวชแล้ว ไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.

ในกาลต่อมา ท่านระลึกถึงบุญกรรมในครั้งก่อนของตนได้เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า กณิการํว โชตนฺตํ ดังนี้.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กณิการํ ความว่า ชื่อว่ากณิการ์ เพราะในเวลาที่ใบเหลืองทั้งหมดร่วงหล่นลงแล้ว ก็ออกดอก เป็นต้นไม้ชนิดเดียวกับต้นกัณณิการ์ คือเพราะเก็บเอาแต่ดอกที่ตูม ซึ่งมีปกติอาการคล้ายดอกกัณณิการ์,

บัณฑิตพึงทราบว่า ท่านกล่าวไว้ว่ากณิการ์ เพราะทำการลบ ณ อักษรตัวหน้าเสียตัวหนึ่ง โดยนัยแห่งนิรุตติปกรณ์แล้วควรจะกล่าวว่า กัณณิการ์.

อธิบายว่า เราได้พบเห็นพระพุทธเจ้าผู้รุ่งเรืองคล้ายต้นดอกกัณณิการ์ที่บานแล้วนั้นฉะนั้น.

คำที่เหลือมีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาจัมปกปุปผิยเถราปทาน