๙. สาลาทายกเถราปทาน (๑๓๙)

๑๓๙. อรรถกถาสาลทายกเถราปทานที่ ๙

อปทานของท่านพระสาลทายกเถระมีคำเริ่มต้นว่า มิคราชา ตทา อาสึ ดังนี้.

แม้พระเถระรูปนี้ก็ได้เคยบำเพ็ญกุศลมาแล้วในพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ ทุกๆ ภพนั้นจะสั่งสมแต่กุศลกรรมไว้เป็นประจำเสมอ แต่เพราะถูกกรรมบางอย่างตัดรอน จึงได้บังเกิดในกำเนิดราชสีห์อยู่ในป่าหิมวันต์มีราชสีห์หลายตัวเป็นบริวาร.

ในคราวนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าสิขี ได้เสด็จไปยังป่าหิมวันต์เพื่อทรงอนุเคราะห์แก่เขา ราชสีห์นั้นพอได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้าไปหา ก็มีใจเลื่อมใส หักกิ่งไม้แล้วเลือกเก็บเอาแต่ดอกสาละพร้อมทั้งดอกกรรณิการ์มาบูชาแล้ว.

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงกระทำอนุโมทนาแก่เขาแล้ว.

ด้วยบุญนั้น เขาจึงได้ท่องเที่ยวไปในเทวโลกและมนุษยโลก ได้เสวยสมบัติในโลกทั้งสองเสร็จแล้ว.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ เขาได้บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง บรรลุนิติภาวะแล้ว เลื่อมใสในพระศาสดา บวชแล้วได้บรรลุพระอรหัตแล้ว ระลึกถึงบุพกรรมของตนได้เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า มิคราชา ตทา อาสึ ดังนี้.

พึงทราบวิเคราะห์ในคำว่า มิคราชา นั้นดังต่อไปนี้

ชื่อว่ามิคะ เพราะย่อมไปสู่ความตาย.

อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่ามิคะ เพราะย่อมค้นหา คือแสวงหาอาหาร,

ราชาแห่งมิคะทั้งหลาย ชื่อว่ามิคราชา แม้เมื่อราชาแห่งสัตว์สี่เท้าทั้งสิ้นมีอยู่ แต่ท่านเรียกว่า มิคราชา ก็เพราะทำมิคะให้เป็นประธานเพื่อสะดวกแก่กาลผูกคาถา.

อธิบายว่า ในคราวที่เราได้เป็นมิคราชา ได้พบเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ได้หักกิ่งไม้สาละพร้อมทั้งดอกไม้มาบูชาแล้ว.

บทว่า สโกสํ ปุปฺผมาหรึ ความว่า เราได้นำเอาดอกสาละพร้อมทั้งดอกกรรณิการ์มาบูชาแล้ว.

คำที่เหลือมีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาสาลทายกเถราปทาน