๔. เทสปูชกเถราปทาน (๑๖๔)

๑๖๔. อรรถกถาเทสปูชกเถราปทาน

อปทานของท่านพระเทสปูชกเถระมีคำเริ่มต้นว่า อตฺถทสฺสี ตุ ภควา ดังนี้.

แม้พระเถระรูปนี้ก็ได้เคยบำเพ็ญกุศลมาแล้วในพระชินวรพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ ทุกๆ ภพนั้นจะสั่งสมแต่บุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานเป็นประจำเสมอ.

ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าอัตถทัสสี ท่านได้เกิดในเรือนอันมีสกุล เจริญวัยแล้ว มีศรัทธาเลื่อมใส ได้เป็นพุทธมามกะ ธัมมมามกะ สังฆมามกะ.

ในคราวนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าอัตถทัสสี มีหมู่แห่งภิกษุสงฆ์แวดล้อมแล้วเสด็จไปทางอากาศ ดุจพระจันทร์และดุจพระอาทิตย์โคจรไปในอากาศฉะนั้น.

อุบาสกคนนั้นได้เอาของหอมและระเบียบดอกไม้เป็นต้น มาบูชาทางทิศาภาคที่พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จไปแล้ว ได้ยืนประคองอัญชลีนมัสการแล้ว.

ด้วยบุญอันนั้น เขาจึงได้ไปเกิดในเทวโลก ได้เสวยสวรรค์สมบัติแล้ว มาเกิดในมนุษยโลก ได้เสวยมนุษยสมบัติแล้ว.

ในพุทธุปบาทกาลนี้ เขาได้มาเกิดในตระกูลแห่งหนึ่ง เจริญวัยแล้วเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยเครื่องอุปโภคและเครื่องบริโภค ได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระศาสดาแล้ว มีใจเลื่อมใส ไม่ติดใจในเพศฆราวาส บวชแล้วเป็นพระที่สมบูรณ์ด้วยวัตร ไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์ ระลึกถึงบุพกรรมของตนได้เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า อตฺถทสฺสี ตุ ภควา ดังนี้.

ถ้อยคำนั้นมีเนื้อความตามที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังแล.

บทว่า อนิลญฺชเส ความว่า ชื่อว่าอนิลัญชสะ เพราะอัญชสะ ได้แก่ทางเป็นที่ไปแห่งอนิละคือลม เพราะคำว่าทางท่านกล่าวไว้โดยปริยายว่า มคฺโค ปนฺโถ ปโถ ปชฺโช อญฺชสํ วฏุมํ อายนํ (ศัพท์ทั้งหมดนี้แปลว่า ทาง, หนทาง, ถนน.) ดังนี้.

ความว่า ในทางแห่งลมนั้น คือในอากาศ.

คำที่เหลือมีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาเทสปูชกเถราปทาน