๑. ปทุมเกสริยเถราปทาน (๓๐๑)

ปทุมเกสริยวรรคที่ ๓๑

๓๐๑. อรรถกถาปทุมเกสริยเถราปทาน

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๑ วรรคที่ ๓๑ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อิสิส เฆ อหํ ปุพฺเพ เชื่อมความว่า ในกาลก่อน คือในเวลาบำเพ็ญโพธิสมภาร เราได้เป็นช้างชนิดดุร้ายในตระกูลช้างมาตังคะ อยู่ใกล้ภูเขาหิมวันต์ ใกล้กับหมู่ฤาษีปัจเจกพุทธเจ้า.

ชื่อว่าวารณะ เพราะห้ามมนุษย์เป็นต้นได้.

อีกความหมายหนึ่ง ชื่อว่าวารณะ เพราะร้อง คือบันลือโกญจนาทออกทางวาจาได้.

บทว่า มเหสีนํ ปสาเทน ได้แก่ ด้วยความเลื่อมใสในพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่.

บทว่า ปจฺเจกชินเสฏฺเฐสุ ธุตราเคสุ ตาทิสุ เชื่อมความว่า เราได้โปรยเกสรดอกบัว บูชาในพระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลายผู้ไม่หวั่นไหวด้วยโลกธรรมทั้งหลาย. จบอรรถกถาปทุมเกสริยเถราปทาน