๕. รังสิสัญญกเถราปทาน (๘๕)

๘๕. อรรถกถารังสิสัญญกเถราปทาน

อปทานของท่านพระรังสิสัญญกเถระมีคำเริ่มต้นว่า ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ ดังนี้.

พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญกุศลสมภารไว้ในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแก่พระนิพพานในภพนั้นๆ ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสี บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เจริญวัยแล้วอยู่ครองเรือนเห็นโทษในกามทั้งหลาย ละการครองเรือน บวชเป็นดาบส ทรงหนังสือเหลือง สำเร็จการอยู่ในหิมวันตบรรพต.

สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสี เสด็จไปยังหิมวันตบรรพต.

ลำดับนั้น ดาบสนั้นเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เสด็จเข้าหิมวันตบรรพตนั้น เลื่อมใสในพุทธรังสีมีวรรณะ ๖ อันซ่านออกจากพระวรกายแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ประคองอัญชลี ได้กระทำนอบน้อมด้วยองค์ ๕.

ด้วยบุญกรรมนั้นนั่นเอง ท่านจุติจากอัตภาพนั้นแล้ว เสวยทิพยสมบัติในเทพชั้นดุสิตเป็นต้น ครั้นภายหลังเสวยมนุษยสมบัติ ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เจริญวัยแล้วอยู่ครองเรือน เห็นโทษในการอยู่ครองเรือนนั้น ละเรือนบวชไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์

ครั้นภายหลัง ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตน เกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ ดังนี้.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปพฺพเต ความว่า ชื่อว่าปัพพตะ เพราะพอกพูนคือเจริญโดยประการ. ชื่อว่าหิมวันตะ เพราะภูเขานั้นมีหิมะ. ภูเขานั้นด้วย หิมวันต์ด้วย เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าหิมวันตบรรพต.

เมื่อจะกล่าว หิมวนฺตปพฺพโต ท่านกล่าวเสียว่า ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ เพื่อสะดวกแก่คำเป็นคาถา.

เชื่อมความว่า ในกาลก่อน เราสำเร็จการอยู่ ณ บรรพต ชื่อว่าหิมวันต์นั้น.

คำที่เหลือมีอรรถตื้นทั้งนั้นแล. จบอรรถกถารังสิสัญญกเถราปทาน