๑. สุเมธาเถริยาปทาน

พระสุตตันตปิฎก

ขุททกนิกาย เถรีอปทาน

__________________

ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. สุเมธาวรรค

หมวดว่าด้วยพระเถรีชื่อสุเมธาเป็นต้น

๑. สุเมธาเถริยาปทาน

ประวัติในอดีตชาติของพระสุเมธาเถรี

ลำดับต่อไปนี้ จงสดับอปทานของพระเถรีต่อไป

(พระสุเมธาเถรี เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)

เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่าโกนาคมนะ

ประทับอยู่ที่สังฆาราม

หม่อมฉันเป็นหญิงสหายกัน ๓ คน ได้ถวายวิหารทาน

หม่อมฉันทั้งหลายเกิดในเทวโลก ๑๐ ครั้ง ๑๐๐ ครั้ง

๑๐๐,๐๐๐ ครั้ง ในมนุษยโลก ไม่จำต้องพูดถึง

ในเทวโลกหม่อมฉันเป็นผู้มีฤทธิ์มาก

ในมนุษยโลกไม่จำต้องพูดถึง

ได้เป็นนางแก้ว ๑- เป็นพระมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ

@เชิงอรรถ :

@๑ นางแก้ว ในที่นี้หมายถึงหญิงดีที่มีคุณสมบัติ คือ เว้นโทษ ๖ ประการ มีความงาม ๕ ประการ มีความ

@งามกว่ามนุษย์ทั่วไป ฯลฯ (ขุ.เถรี.อ. ๓/๓๖๔)

ชน ๓ คน คือ นางธนัญชานีพราหมณี

พระนางเขมาเถรี และหม่อมฉัน ได้สั่งสมกุศลไว้ในชาตินั้น

เกิดในตระกูลที่เพียบพร้อมทุกอย่าง

ได้สร้างอารามอย่างสวยงาม

ประดับด้วยเครื่องตกแต่งทุกอย่างเสร็จแล้ว

มอบถวายพระสงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข

เป็นผู้เพลิดเพลินแล้ว

เพราะอำนาจแห่งกรรมนั้น

หม่อมฉันเกิดในที่ไหนๆ

ในเทวโลกก็ตาม ในมนุษยโลกก็ตาม

ก็ถึงความเป็นผู้เลิศ

ในกัปนี้เอง พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของพราหมณ์

มีพระยศยิ่งใหญ่ พระนามว่ากัสสปะ ตามพระโคตร

ประเสริฐกว่าเจ้าลัทธิทั้งหลาย เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว

ครั้งนั้น พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกี

ทรงเป็นใหญ่กว่านรชนในกรุงพาราณสีที่อุดม

ทรงเป็นอุปัฏฐากของพระพุทธเจ้าผู้แสวงหาพระคุณอันยิ่งใหญ่

ท้าวเธอมีพระราชธิดา ๗ พระองค์

พระราชกัญญาเหล่านั้นดำรงอยู่ในความสุข

ทรงพอพระทัยในการอุปัฏฐากพระพุทธเจ้า

และประพฤติพรหมจรรย์ ๑-

หม่อมฉันเป็นพระสหายของพระราชธิดาเหล่านั้น

เป็นสตรีผู้มั่นคงในศีล ได้ถวายทานโดยเคารพ

ประพฤติวัตรอยู่ในเรือนนั่นเอง

@เชิงอรรถ :

@๑ พรหมจรรย์ ในที่นี้หมายถึงความประพฤติประเสริฐ มี ๑๐ ประการ คือ (๑) ทาน (๒) เวยยาวัจจะ

@(๓) เบญจศีล (๔) อัปปมัญญา (๕) เมถุนวิรัติ (๖) สทารสันโดษ (๗) วิริยะ (๘) อุโปสถังคะ

@(๙) อริยมรรค (๑๐) ศาสนา (ที.สี.อ. ๑/๑๙๐/๑๖๐-๑๖๒)

ด้วยกรรมที่หม่อมฉันได้ทำไว้ดีแล้วนั้น

และด้วยเจตนาที่ตั้งไว้มั่น

หม่อมฉันละกายมนุษย์แล้ว

จึงได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

หม่อมฉันจุติจากสวรรคชั้นดาวดึงส์นั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์ชั้นยามา

จุติจากสวรรค์ชั้นยามานั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต

จุติจากสวรรค์ชั้นดุสิตนั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์ชั้นนิมมานรดี

จุติจากสวรรค์ชั้นนิมมานรดีนั้นแล้วไปเกิดในสวรรค์

ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี

หม่อมฉันประกอบบุญกรรมไว้

เกิดในภพใดๆ ในภพนั้นๆ

ก็ได้เป็นพระมเหสีของพระราชา

หม่อมฉันจุติจากสวรรค์ชั้นปรนิมมิตวสวัตดีนั้นแล้ว

มาเกิดในหมู่มนุษย์ ได้เป็นพระมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ

และได้เป็นพระมเหสีของพระเจ้าแผ่นดิน

เสวยสมบัติทั้งในเทวโลกและมนุษยโลก

มีความสุขทุกชาติ เวียนว่ายตายเกิดอยู่หลายชาติ

นั้นเป็นเหตุ เป็นแดนเกิด และมูลเหตุ

คือเป็นความสมควรในพระศาสนา

นั่นเป็นสโมธานข้อที่ ๑

ข้อนั้นเป็นความดับของหม่อมฉันผู้ยินดีในธรรม

กิเลสทั้งหลายหม่อมฉันก็เผาได้แล้ว

ภพทั้งปวงหม่อมฉันก็ถอนได้แล้ว

หม่อมฉันตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่หม่อมฉันมาในสำนักของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

เป็นการมาดีแล้วโดยแท้

วิชชา ๓ หม่อมฉันได้บรรลุแล้วโดยลำดับ

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า หม่อมฉันก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘

และอภิญญา ๖ หม่อมฉันก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า หม่อมฉันก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล

ได้ทราบว่า พระสุเมธาภิกษุณีได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

สุเมธาเถริยาปทานที่ ๑ จบ