๒. เอกทุสสทายกเถราปทาน

๒. เอกทุสสทายกเถราปทาน

ประวัติในอดีตชาติของพระเอกทุสสทายกเถระ

(พระเอกทุสสทายกเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)

ข้าพเจ้าเป็นคนหาบหญ้าขายอยู่ในกรุงหงสวดี

เลี้ยงชีพด้วยการหาบหญ้า เลี้ยงดูบุตรภรรยาด้วยการงานนั้น

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ

ผู้ถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง

ผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก กำจัดความมืดมนให้พินาศไป

เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว

ครั้งนั้น ข้าพเจ้านั่งอยู่ในเรือนของตน

คิดอย่างนี้ว่า พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว

ไทยธรรมก็ไม่มี

ข้าพเจ้ามีแต่ผ้าสาฎกผืนเดียวนี้

ไม่มีใครให้ข้าพเจ้า การตกนรกเป็นทุกข์

ข้าพเจ้าจักปลูกทักษิณา

ครั้นคิดเช่นนี้แล้ว ข้าพเจ้าจึงทำจิตของตนให้เลื่อมใส

ได้ถือผ้าผืนเดียวไปถวายพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

ครั้นถวายแล้ว ได้ประกาศอย่างกึกก้องว่า

ข้าแต่พระมหามุนีผู้แกล้วกล้า

ถ้าพระองค์เป็นพระพุทธเจ้า

ขอได้ทรงโปรดช่วยข้าพระองค์ให้ข้ามพ้น(จากนรก)ด้วยเถิด

พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ

ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา

เมื่อจะทรงประกาศทานของข้าพเจ้า

ได้ทรงกระทำอนุโมทนาแก่ข้าพเจ้าว่า

ด้วยการถวายผ้าผืนเดียวนี้

และด้วยเจตนาที่ตั้งไว้มั่น

บุรุษนี้จะไม่ตกนรกเลยตลอด ๑๐๐,๐๐๐ กัป

เขาจักได้เป็นจอมเทพครองเทวสมบัติตลอด ๓๖ ชาติ

จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๓ ชาติ

และจักได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน

เมื่อเธอเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพ

คือเทวโลกหรือมนุษยโลก

จักเป็นผู้มีรูปงาม สมบูรณ์ด้วยคุณธรรม

มีร่างกายสมส่วน จักได้ผ้านับไม่ได้ ประมาณไม่ได้

ตามที่ปรารถนา

ครั้นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ๑-

ผู้เป็นนักปราชญ์ตรัสดังนี้แล้ว

ได้เสด็จเหาะขึ้นสู่ท้องฟ้า

เหมือนพญาหงส์ในอากาศ

@เชิงอรรถ :

@๑ ปทุมุตตระ แปลจากศัพท์ว่า ชลชุตฺตมนายโก (ขุ.อป.อ. ๒/๒๘/๗)

ข้าพเจ้าเกิดในกำเนิดใดๆ

คือ จะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม

ข้าพเจ้าไม่มีความบกพร่องในโภคะเลย

นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียว

ผ้าเกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้าทุกย่างก้าว

ข้างล่างข้าพเจ้าก็ยืนอยู่บนผ้า

ข้างบนก็มีผ้าเป็นเครื่องมุงบัง

ในวันนี้ จักรวาลพร้อมทั้งป่า ภูเขา

เมื่อข้าพเจ้าปรารถนาก็จะพึงคลุมด้วยผ้าได้

เพราะถวายผ้าผืนเดียวเท่านั้นแหละ

ข้าพเจ้าเมื่อยังเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ๑-

เป็นผู้มีผิวพรรณเหมือนทองคำ

เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่

ข้าพเจ้าได้ถึงความเป็นภิกษุ

เพราะผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียว

ถึงชาตินี้จะเป็นชาติสุดท้าย

ผ้าก็ยังให้ผลแก่ข้าพเจ้าอยู่ในขณะนี้

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป

ข้าพเจ้าได้ถวายผ้าไว้ในครั้งนั้น

จึงไม่รู้จักทุคติเลย

นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียว

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว

ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว

ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

@เชิงอรรถ :

@๑ ภพน้อยภพใหญ่ ในที่นี้หมายถึงความเจริญและความเสื่อม หรือสมบัติและวิบัติ ความยั่งยืนและ

@ความขาดสูญ บุญและบาป (ขุ.จริยา.อ. ๒/๒๓)

การที่ข้าพเจ้ามาในสำนักของพระพุทธเจ้า

เป็นการมาดีแล้วโดยแท้

วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘

และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล

ได้ทราบว่า ท่านพระเอกทุสสทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

เอกทุสสทายกเถราปทานที่ ๒ จบ