๑. เอกุโปสถิกาเถริยาปทาน

๒. เอกูโปสถิกวรรค

หมวดว่าด้วยผู้รักษาอุโบสถอย่างเดียว

๑. เอกูโปสถิกาเถริยาปทาน

ประวัติในอดีตชาติของพระเอกูโปสถิกาเถรี

(พระเอกูโปสถิกาเถรี เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)

ในกรุงพันธุมดี มีกษัตริย์พระองค์หนึ่งพระนามว่าพันธุมา

ในวันเพ็ญ ท้าวเธอทรงอยู่จำอุโบสถ

สมัยนั้น หม่อมฉันได้เป็นนางกุมภทาสีอยู่ในกรุงพันธุมดีนั้น

เห็นเสนาพร้อมทั้งพระราชา จึงคิดอย่างนี้ในครั้งนั้นว่า

‘แม้พระราชาก็ยังทรงละราชกิจมาอยู่จำอุโบสถ

กรรมนั้นต้องมีผลแน่นอน หมู่ชนจึงพากันเบิกบานใจ’

หม่อมฉันพิจารณาทุคติและความเป็นคนยากจนได้

โดยอุบายที่แยบคาย ทำจิตใจให้ร่าเริงแล้วอยู่จำอุโบสถ

หม่อมฉันรักษาอุโบสถในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ด้วยกรรมที่หม่อมฉันได้ทำไว้ดีแล้วนั้น

หม่อมฉันจึงได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

วิมานที่บุญกรรมสร้างให้หม่อมฉันอย่างสวยงาม

ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์นั้น

สูงขึ้นไป ๑ โยชน์ ประกอบด้วยเรือนยอดอันประเสริฐ

มีที่นั่งมีค่ามากประดับอย่างสวยงาม

เทพอัปสร ๑๐๐,๐๐๐ นาง ต่างก็อยู่ใกล้หม่อมฉันทุกเมื่อ

หม่อมฉันรุ่งเรืองเหนือกว่าเทพอัปสรเหล่าอื่น ในกาลทั้งปวง

หม่อมฉันได้เป็นพระมเหสีของท้าวเทวราช ๖๔ พระองค์

และได้เป็นพระมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ ๖๓ พระองค์

หม่อมฉันมีผิวพรรณงามดังทองคำ

เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพทั้งหลาย

ได้เป็นผู้ประเสริฐในทุกภพ

นี้เป็นผลแห่งการรักษาอุโบสถ

ยานคือช้าง ยานคือม้า และยานคือรถ

หม่อมฉันก็ได้รับมาครบถ้วน

นี้เป็นผลแห่งการรักษาอุโบสถ

ภาชนะทอง ภาชนะเงิน ภาชนะแก้วผลึก

และภาชนะแก้วทับทิม หม่อมฉันก็ได้รับมาครบถ้วน

ผ้าไหม ผ้ากัมพล ผ้าเปลือกไม้ ผ้าฝ้าย

และผ้าที่มีราคาแพงๆ หม่อมฉันก็ได้รับมาครบถ้วน

ข้าว น้ำ ของเคี้ยว ผ้า และเสนาสนะ

หม่อมฉันก็ได้รับมาครบถ้วน

นี้เป็นผลแห่งการรักษาอุโบสถ

เครื่องหอมชนิดดี ดอกไม้ และจุรณสำหรับลูบไล้

หม่อมฉันก็ได้รับมาครบถ้วน

นี้เป็นผลแห่งการรักษาอุโบสถ

เรือนยอด ปราสาท มณฑป เรือนโล้น และถ้ำ

หม่อมฉันก็ได้รับมาครบถ้วน

นี้เป็นผลแห่งการรักษาอุโบสถ

หม่อมฉันอายุ ๗ ขวบก็ได้บวชเป็นบรรพชิต

ยังไม่ถึงกึ่งเดือนก็ได้บรรลุอรหัตตผล

กิเลสทั้งหลายหม่อมฉันก็เผาได้แล้ว

ภพทั้งปวงหม่อมฉันก็ถอนได้แล้ว

อาสวะทั้งปวงก็สิ้นไปแล้ว

บัดนี้ ภพใหม่ไม่มีอีก

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป

หม่อมฉันได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น

จึงไม่รู้จักทุคติเลย

นี้เป็นผลแห่งการรักษาอุโบสถ

กิเลสทั้งหลายหม่อมฉันก็เผาได้แล้ว

ภพทั้งปวงหม่อมฉันก็ถอนได้แล้ว

หม่อมฉันตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่หม่อมฉันมาในสำนักของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

เป็นการมาดีแล้วโดยแท้

วิชชา ๓ หม่อมฉันได้บรรลุแล้วโดยลำดับ

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า หม่อมฉันก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘

และอภิญญา ๖ หม่อมฉันก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า หม่อมฉันก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล

ได้ทราบว่า พระเอกูโปสถิกาภิกษุณีได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

เอกูโปสถิกาเถริยาปทานที่ ๑ จบ