๑๐. อปทานแห่งพระเถรีหนึ่งหมื่นแปดพัน

[๑๗๐] |๑๗๐.๔๒๐| อฏฺฐารสสหสฺสานิ ภิกฺขุนี สากิยสมฺภวา ยโสธรีปมุขานิ สมฺพุทฺธํ อุปสงฺกมุํ ฯ |๑๗๐.๔๒๑| อฏฺฐารสสหสฺสานิ ๑- สพฺพา โหนฺติ มหิทฺธิกา วนฺทนฺติ มุนิโน ปาเท อาโรเจนฺติ ยถาพลํ ฯ |๑๗๐.๔๒๒| ชาติ ขีณา ชรา พฺยาธิ มรณญฺจ มหามุเน ๒- อนาสวํ ปทํ สนฺตํ อมตํ ยาม นายกํ ๓- ฯ |๑๗๐.๔๒๓| ขลิตญฺจ ปุเร อตฺถิ สพฺพาสมฺปิ มหามุนิ อปราธํ ปชานนฺติ ขม อมฺหํ วินายก ฯ |๑๗๐.๔๒๔| อิทฺธิญฺจาปิ นิทสฺเสถ มม สาสนการิกา ปริสานญฺจ สพฺพาสํ กงฺขํ ฉินฺทถ ยาวตา ฯ |๑๗๐.๔๒๕| ยโสธรา ๔- มหาวีร มนาปา ปิยทสฺสนา @เชิงอรรถ: ๑ โป. ยโสธราสหสฺสานิ ฯ ยุ. ยโสธรียสหสฺสานิ ฯ ๒ ม. ยุ. มหามุนิ ฯ @ ๓ ม. ยุ. นายก ฯ ๔ ยุ. ยโสธรี ฯ สพฺพา ตุยฺหํ มหาวีร อคารสฺมึ ปชาปติ ฯ |๑๗๐.๔๒๖| ถีนํ สตสหสฺสานํ นวุตีนํ ฉฬุตฺตริ อคาเร เต มยํ วีร ปาโมกฺขา สพฺพอิสฺสรา ฯ |๑๗๐.๔๒๗| รูปาจารคุณูเปตา โยพฺพนฏฺฐา ปิยํวทา สพฺพาโย ๑- อปจายนฺติ ๒- เทวตา วิย มานุสา ฯ |๑๗๐.๔๒๘| อฏฺฐารสสหสฺสานิ สพฺพา สากิยสมฺภวา ยโสธรี ๓- สหสฺสานิ ปาโมกฺขา อิสฺสรา ตทา ฯ |๑๗๐.๔๒๙| กามธาตุมติกฺกนฺตา ๔- สณฺฐิตา รูปธาตุยา รูเปน สทิสา นตฺถิ สหสฺสานํ มหามุเน ๕- ฯ |๑๗๐.๔๓๐| สมฺพุทฺธํ อภิวาเทตฺวา อิทฺธึ เทเสสุ สตฺถุโน เนกา นานาวิธาการา มหาอิทฺธีปิ ๖- ทสฺสยุํ ฯ |๑๗๐.๔๓๑| จกฺกวาฬสมํ กายํ สีสํ อุตฺตรโต กุรุ อุโภ ปกฺขา ทุเว ทีปา ชมฺพูทีปํ สรีรโต ฯ |๑๗๐.๔๓๒| ทกฺขิณญฺจ สรํ ๗- ปิณฺฉํ นานาสาขา ตุ ปตฺตกา จนฺทญฺจ สุริยญฺจกฺขี เมรุปพฺพตโต สิขํ ฯ |๑๗๐.๔๓๓| จกฺกวาฬคิรึ ตุณฺฑํ ชมฺพูรุกฺขํ สมูลกํ วีชมานา ๘- อุปาคนฺตฺวา วนฺทนฺเต ๙- โลกนายกํ ฯ |๑๗๐.๔๓๔| หตฺถิวณฺณํ ตเถวสฺสํ ปพฺพตํ ชลชนฺตทา ๑๐- จนฺทญฺจ สุริยํ เมรุํ สกฺกวณฺณญฺจ ทสฺสยุํ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สพฺพา โน ฯ ๒ โป. อปสหนฺติ ฯ ๓ ม. ยโสธรา ฯ ยุ. ยโสวตี ฯ @ ๔ ม. ...มติกฺกมฺม ฯ ๕ ม. ยุ. มหามุนิ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๖ ยุ. มหาอิทฺธึ @วิทสฺสยุํ ฯ ๗ โป. สสิรญฺจ ฯ ๘ โป. ยุ. วีชมานํ ฯ ๙ ม. ยุ. วนฺทนฺตี ฯ @ ๑๐ ม. ชลธึ ตถา ฯ |๑๗๐.๔๓๕| ยโสธรา ๑- มยํ วีร ปาเท วนฺทาม จกฺขุม ตว จิรปฺปภาเวน ๒- นิปฺผนฺนา นรนายก ฯ |๑๗๐.๔๓๖| อิทฺธีสุ จ วสี โหม ทิพฺพาย โสตธาตุยา เจโตปริยญาณสฺส วสี โหม มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๓๗| ปุพฺเพนิวาสํ ชานาม ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธิตํ สพฺพาสวปริกฺขีณา นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ |๑๗๐.๔๓๘| อตฺถธมฺมนิรุตฺตีสุ ปฏิภาเณ ตเถว จ ญาณํ อมฺหํ มหาวีร อุปฺปนฺนํ ตว สนฺติเก ฯ |๑๗๐.๔๓๙| พุทฺธานํ ๓- โลกนาถานํ สงฺคมํ โน นิทสฺสิตํ อธิการา พหู อเมฺห ตุยฺหตฺถาย มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๔๐| ยํ อมฺหํ ปุริมํ กมฺมํ กุสลํ สรเส มุเน ตุยฺหตฺถาย มหาวีร ปุญฺญานุปจิตานิ ๔- โน ฯ |๑๗๐.๔๔๑| อภพฺพฏฺฐาเน วชฺเชตฺวา วารยิมฺห ๕- อนาจรํ ตุยฺหตฺถาย มหาวีร สญฺจตฺตํ ๖- ชีวิตมฺปิ โน ฯ |๑๗๐.๔๔๒| เนกโกฏิสหสฺสานิ ภิริยตฺถายทาสิ โน น ตตฺถ วิมนา โหม ตุยฺหตฺถาย มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๔๓| เนกโกฏิสหสฺสานิ อุปการายทาสิ โน น ตตฺถ วิมนา โหม ตุยฺหตฺถาย มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๔๔| เนกโกฏิสหสฺสานิ โภชนตฺถายทาสิ โน น ตตฺถ วิมนา โหม ตุยฺหตฺถาย มหามุเน ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ยโสวณฺณา ฯ ๒ ยุ. วีรปฺปภาเวน ฯ ๓ ม. ยุ. ปุพฺพานํ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ @ ๔ โป. ปุญฺญํ อุปจิตํ มยา ฯ ๕ ยุ. ปาจยิมฺห อนาวรํ ฯ ๖ ม. ยุ. จตฺตานิ ชีวิตานิ @โน ฯ |๑๗๐.๔๔๕| เนกโกฏิสหสฺสานิ ชีวิตานิ จชิมฺหเส ๑- ภยโมกฺขํ กริสฺสาม ชีวิตานิ จชิมฺหเส ๒- ฯ |๑๗๐.๔๔๖| องฺคคเต อลงฺกาเร วตฺเถ นานาวิเธ พหู อิตฺถีภณฺเฑ น คุยฺหาม ตุยฺหตฺถาย มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๔๗| ธนธญฺญปริจฺจาคํ คามานิ นิคมานิ จ เขตฺตํ ปุตฺตญฺจ ๓- ธีตญฺจ ปริจตฺตํ มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๔๘| หตฺถิอสฺสํ ๔- ควญฺจาปิ ทาสิโย ปริจาริกา ตุยฺหตฺถาย มหาวีร ปริจตฺตํ อสงฺขยํ ฯ |๑๗๐.๔๔๙| ยํ อเมฺห ปฏิมนฺเตสิ ทานํ ทสฺสาม ยาจเก วิมนํ โน น ปสฺสาม ททโต ทานมุตฺตมํ ฯ |๑๗๐.๔๕๐| นานาวิธํ พหุํ ทุกฺขํ สํสาเร จ พหุพฺพิเธ ตุยฺหตฺถาย มหาวีร อนุภุตฺตํ ๕- อสงฺขยํ ฯ |๑๗๐.๔๕๑| สุขํ ปตฺตานุโมทาม น จ ทุกฺเขสุ ทุมฺมนา สพฺพตฺถ ตุสิตา โหม ตุยฺหตฺถาย มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๕๒| อนุมคฺเคน สมฺพุทฺโธ ยํ ๖- ธมฺมํ อภินีหริ อนุโภตฺวา สุขทุกฺขํ ปตฺโต โพธึ มหามุเน ฯ |๑๗๐.๔๕๓| พฺรหฺมเทวญฺจ สมฺพุทฺธํ โคตมํ โลกนายกํ อญฺเญสํ โลกนาถานํ สงฺคมนฺเตหิ โน พหุ ๗- ฯ |๑๗๐.๔๕๔| อธิการํ พหุ อมฺหํ ๘- ตุยฺหตฺถาย มหามุเน คเวสโต ๙- พุทฺธธมฺมํ ๑๐- มยนฺเต ปริจาริกา ฯ @เชิงอรรถ: ๑-๒ ยุ. จชิมฺห โน ฯ ๓ ม. ปุตฺตา จ ชีตา จ ปริจตฺตา ... ฯ ๔ ม. หตฺถีอสฺสา @ควาจาปิ ฯ ๕ ยุ. ปริจตฺตํ ฯ ๖ ยุ. สทฺธมฺมํ ฯ ๗ ม. พหู ฯ ยุ. พหุํ ฯ @ ๘ ม. ยุ. อเมฺห ฯ ๙ ยุ. คเวสนฺตา ฯ ๑๐ ม. พุทฺธธมฺเม ฯ |๑๗๐.๔๕๕| กปฺเป จ สตสหสฺเส จตุโร จ อสงฺขเย ทีปงฺกโร มหาวีโร อุปฺปชฺชิ โลกนายโก ฯ |๑๗๐.๔๕๖| ปจฺจนฺตเทสวิสเย นิมนฺเตตฺวา ตถาคตํ ตสฺส อาคมนํ มคฺคํ โสเธนฺติ ตุฏฺฐมานสา ฯ |๑๗๐.๔๕๗| เตน กาเลน โส อาสิ สุเมโธ นาม พฺราหฺมโณ มคฺคญฺจ ปฏิยาเทสิ อายโต สพฺพทสฺสิโน ฯ |๑๗๐.๔๕๘| เตน กาเลน อหุมฺห ๑- สพฺพา พฺราหฺมณสมฺภวา ผลุกชาติปุปฺผานิ อาหริมฺห สมาคมํ ฯ |๑๗๐.๔๕๙| ตสฺมึ โส สมเย พุทฺโธ ทีปงฺกโร มหายโส วิยากาสิ มหาวีโร อิสิมุคฺคตมานสํ ฯ |๑๗๐.๔๖๐| จลติ รวติ ปฐวี ๒- สงฺกมฺปติ สเทวเก ตสฺส กมฺมํ ปกิตฺเตนฺโต อิสิมุคฺคตมานสํ ฯ |๑๗๐.๔๖๑| เทวกญฺญา มนุสฺสา จ มยญฺจาปิ ๓- สเทวกา นานาปูชนิยํ ภณฺฑํ ปูชยิตฺวาน ปตฺถยุํ ฯ |๑๗๐.๔๖๒| เตสํ พุทฺโธ วิยากาสิ โชติทีปสนามโก อชฺช เย ปตฺถิตา อตฺถิ เต ภวิสฺสนฺติ สมฺมุขา ฯ |๑๗๐.๔๖๓| อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป ยํ โน พุทฺโธ วิยากริ ตํ วาจํ อนุโมทนฺตี ๔- เอวํการี อหุมฺห โน ฯ |๑๗๐.๔๖๔| ตสฺส กมฺมสฺส สุกตสฺส ตตฺถ จิตฺตํ ปสาทยุํ เทวมานุสกํ โยนึ อนุโภตฺวา อสงฺขยํ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ โป. อาสุมฺห ฯ ยุ. อาสิมฺห ฯ ๒ ม. ยุ. ปุถวี ฯ ๓ โป. อเมฺหวาปิ สเทวตา ฯ @ยุ. อเมฺหจาปิ ฯ ๔ โป. ยุ. อนุโมทนฺตา ฯ ม อนุโมเทนฺตา ฯ |๑๗๐.๔๖๕| สุขทุกฺเข อนุโภตฺวาน เทเวสุ มานุเสสุ จ ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต ชาตามฺห สากิเย กุเล ฯ |๑๗๐.๔๖๖| รูปวตี โภควตี ยสสีลวตี ตโต สพฺพงฺคสมฺปทา โหม กุเลสุ อติสกฺกตา ฯ |๑๗๐.๔๖๗| ลาภสิโลกสกฺการํ โลกธมฺมสมาคมํ จิตฺตญฺจ ทุกฺขิตํ นตฺถิ วสาม อกุโตภยา ฯ |๑๗๐.๔๖๘| วุตฺตํ เหตํ ภควตา รญฺโญ อนฺเตปุเร ตทา ขตฺติยานํ ปุเร ตาสํ ๑- อุปการญฺจ นิทฺทิสิ ฯ |๑๗๐.๔๖๙| อุปการา จ ยา นารี ยา จ นารี สุเข ทุกฺเข อตฺถกฺขายี จ ยา นารี ยา จ นารีนุกมฺปิกา ฯ |๑๗๐.๔๗๐| ธมฺมญฺจเร สุจริตํ น ตํ ทุจฺจริตํ จเร ธมฺมจารี สุขํ เสติ อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ ฯ |๑๗๐.๔๗๑| อคารํ ปชหิตฺวาน ๒- ปพฺพชิมฺหานคาริยํ อฑฺฒมาเส อสมฺปตฺเต จตุสจฺจํ ผุสิมฺห โน ฯ |๑๗๐.๔๗๒| จีวรํ ปิณฺฑปาตญฺจ ปจฺจยํ สยนาสนํ อุปเนนฺติ พหู อเมฺห สาครสฺเสว อุมฺมิโย ฯ |๑๗๐.๔๗๓| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาคีว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหราม อนาสวา ฯ |๑๗๐.๔๗๔| สฺวาคตํ วต โน อาสิ พุทฺธเสฏฺฐสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วีร ฯ ๒ ม. ยุ. วิชหิตฺวาน ฯ |๑๗๐.๔๗๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๑๗๐.๔๗๖| เอวํ พหุวิธํ ทุกฺขํ สมฺปตฺติญฺจ ๑- พหุพฺพิธํ วิสุทฺธภาวํ สมฺปตฺตา ลภาม สพฺพสมฺปทา ฯ |๑๗๐.๔๗๗| ยา ททนฺติ สกตฺตานํ ปุญฺญตฺถาย มเหสิโน สหายสมฺปทา โหนฺติ นิพฺพานํ ๒- ปทมสงฺขตํ ฯ |๑๗๐.๔๗๘| ปริกฺขีณํ อตีตญฺจ ปจฺจุปฺปนฺนํ อนาคตํ สพฺพกมฺมํปิ ๓- โน ขีณํ ปาเท วนฺทาม จกฺขุมา ฯ |๑๗๐.๔๗๙| นิพฺพานาย วทนฺตีนํ กึ โว วกฺขาม อุตฺตรึ สตฺตสงฺขตทาโส ๔- โย ปปฺโปถ อมตํปทนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ ยโสธราปมุขานิ อฏฺฐารส ภิกฺขุนีสหสฺสานิ ภควโต สมฺมุขา อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อฏฺฐารสเถรีสหสฺสานํ อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ กุณฺฑลา โคตมี เจว ธมฺมทินฺนา จ สกุลา วรนนฺทา จ โสณา จ กาปิลานี ยโสธรา ฯ ทสสหสฺสภิกฺขุนี อฏฺฐารสสหสฺสกา สตานิ เจว จตฺตาริ อฏฺฐสตฺตติเมว จ ฯ กุณฺฑลเกสวคฺโค ๕- ตติโย ฯ ---------------------- @เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. ยุ. สมฺปตฺตี จ พหุพิธา ฯ ๒ ม. นิพฺพานปทมสงฺขตํ ฯ ยุ. @นิพฺพานมตสงฺขตํ ฯ ๓ ยุ. สจฺจํ กมฺมํปิ ... ฯ ๔ ม. สตฺตสงฺคตโทสํ หิ ฯ ยุ. @สนฺตสงฺขตโทโส โย ฯ ๕ ม. กุณฺฑลเกสิวคฺโค ฯ