๗. เอกธัมมสวนิยเถราปทาน

๗. เอกธัมมัสสวนิยเถราปทาน

ประวัติในอดีตชาติของพระเอกธัมมัสสวนิยเถระ

(พระเอกธัมมัสสวนิยเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ

ทรงถึงฝั่งความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง

ประกาศสัจจะ ๔ ๑- ทรงช่วยชนจำนวนมากให้ข้ามพ้นดีแล้ว

สมัยนั้น ข้าพเจ้าเป็นชฎิล มีตบะแก่กล้า

สะบัดผ้าเปลือกไม้ เหาะไปในท้องฟ้า ในครั้งนั้น

@เชิงอรรถ :

@๑ สัจจะ ๔ ได้แก่ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค (ขุ.อป.อ. ๒/๖๗/๑๐๒)

ข้าพเจ้าไม่สามารถจะเหาะผ่านไปเหนือพระพุทธเจ้า

ผู้ประเสริฐที่สุดได้ ข้าพเจ้าเหาะไปไม่ได้

เหมือนนกเข้าไปใกล้ภูเขาแล้วบินผ่านไปไม่ได้

ข้าพเจ้าพ่นลมหายใจออกเป็นไอน้ำลอยอยู่ในท้องฟ้าด้วยคิดว่า

เหตุที่ทำให้อิริยาบถของเราขัดข้องเช่นนี้ ไม่เคยมี

เอาละ เราจักค้นหาสาเหตุนั้น

เผื่อจักได้ผล จึงลงจากอากาศ

ก็ได้ฟังพระสุรเสียงของพระศาสดา

เมื่อพระศาสดาตรัสถึงสังขารไม่เที่ยง

ด้วยพระสุรเสียงที่น่ายินดี น่าฟัง ไพเราะ

ขณะนั้นข้าพเจ้าได้เรียนอนิจจลักษณะนั่นแหละ

ครั้นเรียนอนิจจลักษณะได้แล้ว ก็ได้ไปยังอาศรมของตน

ข้าพเจ้าอยู่ในอาศรมนั่นแหละตราบเท่าสิ้นอายุ จึงได้ตาย

เมื่อจุติจิตซึ่งเป็นจิตดวงสุดท้ายกำลังจะเป็นไป

ข้าพเจ้าก็ระลึกถึงการฟังพระสัทธรรมได้ ๑-

ด้วยกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ดีนั้น

และด้วยเจตนาที่ตั้งไว้มั่น

ข้าพเจ้าละกายมนุษย์แล้วจึงได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

รื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๓๐,๐๐๐ กัป

ได้ครองเทวสมบัติตลอด ๕๑ ชาติ

ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๑ ชาติ

ได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน

@เชิงอรรถ :

@๑ สัทธรรม หมายถึงธรรมอันดี หรือศาสนามี ๓ ประการ คือ (๑) ปริยัติสัทธรรม (๒) ปฏิปัตติสัทธรรม

@(๓) อธิคมสัทธรรม (วิ.อ. ๒/๔๓๘/๔๒๕)

ข้าพเจ้าเสวยบุญของตน

มีความสุขในภพน้อยภพใหญ่

ข้าพเจ้าเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่

ก็ยังระลึกถึงสัญญานั้นได้

ข้าพเจ้าหาได้แทงตลอดบทอันไม่จุติ

คือพระนิพพานด้วยธรรมไรๆ ไม่

ได้มีสมณะผู้อบรมอินทรีย์มานั่งที่เรือนบิดา

ท่านได้แสดงธรรมกถา

และยกอนิจจลักษณะในธรรมกถานั้นขึ้นว่า

สังขารทั้งหลายไม่เที่ยงหนอ

มีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดา

เกิดขึ้นแล้วย่อมดับไป

ภาวะที่สังขารเหล่านั้นสงบระงับเป็นความสุข

ขณะที่สดับคาถา ข้าพเจ้าได้ระลึกถึงสัญญาทุกอย่าง

นั่ง ณ อาสนะเดียว ก็ได้บรรลุอรหัตตผลแล้ว

ข้าพเจ้าได้บรรลุอรหัตตผลตั้งแต่อายุได้ ๗ ขวบ

พระพุทธเจ้าจึงให้ข้าพเจ้าอุปสมบท

นี้เป็นผลแห่งการฟังธรรม

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป

ข้าพเจ้าได้ฟังธรรมไว้ในครั้งนั้น

จึงไม่รู้จักทุคติเลย

นี้เป็นผลแห่งการฟังธรรม

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว

ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว

ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่ข้าพเจ้ามาในสำนักของพระพุทธเจ้า

เป็นการมาดีแล้วโดยแท้

วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘

และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล

ได้ทราบว่า ท่านพระเอกธัมมสวนิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

เอกธัมมัสสวนิยเถราปทานที่ ๗ จบ