๙. ธัมมรุจิเถราปทาน

๙. ธัมมรุจิเถราปทาน

ประวัติในอดีตชาติของพระธัมมรุจิเถระ

(พระธัมมรุจิเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)

ในเวลาที่พระพุทธชินเจ้าพระนามว่าทีปังกร

ทรงพยากรณ์สุเมธดาบสว่า

ในกัปนับประมาณมิได้จากกัปนี้ไป

ดาบสนี้จักเป็นพระพุทธเจ้า

พระมารดาผู้ให้กำเนิดดาบสนี้

จักมีพระนามว่ามายา พระบิดาจักมีพระนามว่าสุทโธทนะ

ดาบสนี้จักมีนามว่าโคดม

ดาบสนี้จักตั้งความเพียรบำเพ็ญทุกรกิริยาแล้ว

จักเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้มีพระยศยิ่งใหญ่

ตรัสรู้ที่โคนต้นอัสสัตถพฤกษ์

พระอุปติสสเถระและพระโกลิตเถระจักเป็นพระอัครสาวก

พระอุปัฏฐากชื่อว่าพระอานนท์ จักอุปัฏฐากพระชินเจ้านี้

เขมาภิกษุณีและอุบลวรรณาภิกษุณีจักเป็นพระอัครสาวิกา

จิตตคหบดีอุบาสกและหัตถกคหบดีอุบาสก

ชาวเมืองอาฬวี จักเป็นอัครอุบาสก

ขุชชุตตราอุบาสิกาและนันทมารดาอุบาสิกาเป็นอัครอุบาสิกา

ต้นไม้เป็นสถานที่ตรัสรู้ของนักปราชญ์ผู้นี้

ชาวโลกเรียกกันว่าต้นอัสสัตถพฤกษ์

มนุษย์และเทวดาได้สดับพระดำรัสของพระพุทธเจ้า

ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ซึ่งจะหาใครเสมอเหมือนมิได้

ต่างเป็นผู้เบิกบานประนมมือนมัสการ

ข้าแต่พระมหามุนี

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นมาณพชื่อเมฆะ ศึกษามาดีแล้ว

ได้สดับคำพยากรณ์อันประเสริฐของสุเมธดาบส

ข้าพเจ้าเป็นผู้คุ้นเคยกับสุเมธดาบส ผู้มีความกรุณา

และรีบออกบวชตามสุเมธดาบส ผู้มีความเพียร ซึ่งบวชอยู่

เป็นผู้สำรวมในปาติโมกข์และอินทรีย์ ๕

มีอาชีวะหมดจด มีสติ เป็นนักปราชญ์

กระทำตามคำสั่งสอนของพระชินเจ้า

ข้าพเจ้าเป็นอยู่อย่างนี้

ถูกปาปมิตรบางคนชักนำในความประพฤติเลวทราม

ถูกขจัดออกจากหนทางที่ชอบแล้ว

เป็นผู้ตกอยู่ในอำนาจแห่งวิตก

จึงหลีกออกจากศาสนา

ภายหลังถูกปาปมิตรนั้นชักชวนให้ฆ่ามารดา

ข้าพเจ้ามีจิตชั่วร้ายได้ทำอนันตริยกรรมฆ่ามารดา

จุติจากภพนั้นแล้วไปเกิดในอเวจีมหานรกที่แสนจะทารุณ

ข้าพเจ้าตกนรกประสบความลำบากเวียนว่ายตายเกิดอยู่นาน

ไม่ได้เห็นสุเมธดาบส ผู้เป็นนักปราชญ์ ผู้ประเสริฐกว่านรชน

ในกัปนี้ ข้าพเจ้าเกิดเป็นปลาติมิงคละอยู่ในมหาสมุทร

เห็นเรือในสมุทรสาคร จึงเข้าไปเพื่อจะกิน

พวกพ่อค้าเห็นข้าพเจ้าก็กลัว

ระลึกถึงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

ข้าพเจ้าได้ยินเสียงกึกก้องว่า

โคตมะ ที่พ่อค้าเหล่านั้นเปล่งขึ้น

จึงนึกถึงสัญญาเก่าขึ้นมาได้ จากนั้นก็เสียชีวิตแล้ว

ไปเกิดในตระกูลพราหมณ์ที่มั่งคั่ง ในกรุงสาวัตถี

ข้าพเจ้าชื่อว่าธัมมรุจิ เป็นผู้เกลียดบาปกรรมทุกอย่าง

พออายุได้ ๗ ขวบ ก็ได้พบพระพุทธองค์ผู้ส่องโลกให้โชติช่วง

ข้าพเจ้าจึงได้ไปยังพระเชตวันมหาวิหาร

แล้วบวชเป็นบรรพชิต

เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ๓ ครั้ง ต่อคืนและวัน

ครั้งนั้น พระองค์ผู้เป็นมุนี

ทอดพระเนตรเห็นข้าพเจ้าเข้าจึงตรัสว่า

ธัมมรุจิ ท่านจงระลึกถึงเรา

ลำดับนั้น ข้าพเจ้ากราบทูลบุพกรรมอย่างแจ่มแจ้ง

กับพระพุทธเจ้าว่า

นานมาแล้ว ข้าพระองค์ไม่ได้พบพระองค์

ผู้ทรงบุญลักษณะตั้ง ๑๐๐

ผู้ทรงมีเหตุปัจจัยบริสุทธิ์ในชาติปางก่อน

บัดนี้ ข้าพระองค์ได้พบพระสรีระของพระองค์

นับว่าเป็นการเห็นที่ประเสริฐแท้ ไม่มีสิ่งเปรียบ

ความมืดคือโมหะ พระองค์ขจัดได้สิ้นเชิงหนอ

ข้าพเจ้าชมเชยพระองค์แล้ว

แม่น้ำคือตัณหา อันพระองค์ผู้มีอินทรีย์อันรักษาไว้ดีแล้ว

ให้เหือดแห้งไปโดยสิ้นเชิง พระนิพพานที่ไม่มีมลทิน ๑-

อันพระองค์ทรงชำระดีแล้ว สิ้นกาลนาน

ข้าแต่พระมหามุนี พระองค์บรรลุนัยนา ๒-

ที่สำเร็จด้วยญาณสิ้นกาลนาน

ข้าพระองค์พินาศไปในระหว่างตลอดกาลนาน

ข้าแต่พระโคดม แต่วันนี้ ข้าพระองค์ได้พบพระองค์

การพบเป็นต้นที่ได้ทำไว้จักไม่พินาศไปอีก

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว

ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว

ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่ข้าพเจ้ามาในสำนักของพระพุทธเจ้า

เป็นการมาดีแล้วโดยแท้

วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

@เชิงอรรถ :

@๑ พระนิพพานที่ไม่มีมลทิน หมายถึงบรรลุนิพพาน (ขุ.อป.อ. ๒/๑๘๕-๘๖/๒๖๑)

@๒ บรรลุนัยนา หมายถึงทิพพจักขุ (ขุ.อป.อ. ๒/๑๘๕-๘๖/๒๖๑)

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘

และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล

ได้ทราบว่า ท่านพระธัมมรุจิเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

ธัมมรุจิเถราปทานที่ ๙ จบ