ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๓๔
  6. /
  7. …
  8. /
  9. จิตตุปปาทกัณฑ์
  10. /
  11. อัพยากตธรรม
  12. /
  13. โลกุตตรวิบาก
  14. /
  15. วิบากแห่งมรรคจิตดวงที่ ๑
  16. /
  17. มหานัย ๒๐
  18. /
  19. สุทธิกปฏิปทา

สุทธิกปฏิปทา

เล่มที่ ๓๔ · ข้อ ๔๒๒ · บรรทัด ๓๓๙๕

สุทธิกสุญญตะ · สุญญตปฏิปทา · สุทธิกอัปปณิหิตะ · อัปปณิหิตปฏิปทา · มหานัย ๒๐ (ต่อ) คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Lokuttaravipākakathā

[505]

Lokuttaravipākampi kusalasadisattā kusalānugatikameva katvā bhājitaṃ. Yasmā pana tebhūmikakusalaṃ cutipaṭisandhivasena vaṭṭaṃ ācināti vaḍḍheti, tasmā tatra 4- "katattā upacitattā"ti vuttaṃ. Lokuttaraṃ pana tena ācitampi apacināti,

@Footnote: 1 abhi. 42/102/41 2 Ma. rūpāvacarārūpāvacaravipākaṃ 3 cha.Ma. niradhipatikāneva

@4 cha.Ma. tattha Sayampi cutipaṭisandhivasena na ācināti. Tenettha "katattā upacitattā"ti avatvā "katattā bhāvitattā"ti vuttaṃ.

Suññatantiādīsu "maggo tāva āgamanato, saguṇato, ārammaṇatoti tīhi kāraṇehi nāmaṃ labhatī"ti idaṃ heṭṭhā kusalādhikāre vitthāritaṃ. "tattha suttantikapariyāyena saguṇatopi ārammaṇatopi nāmaṃ labhati. Pariyāyadesanā hesā, abhidhammakathā pana nippariyāyadesanā. Tasmā idha saguṇato vā ārammaṇato vā nāmaṃ na labhati, āgamanatova labhati. Āgamanameva hi dhuraṃ, taṃ dvidhaṃ hoti vipassanāgamanaṃ, maggāgamananti. Tattha maggassa āgataṭṭhāne vipassanāgamanaṃ dhuraṃ, phalassa āgataṭṭhāne maggāgamanaṃ dhuran"ti. Idampi heṭṭhā vuttameva.

Tesu idaṃ phalassa āgataṭṭhānaṃ, tasmā idha maggāgamanaṃ dhuranti veditabbaṃ. So panesa maggo āgamanato "suññatan"ti nāmaṃ labhitvā saguṇato ca ārammaṇato ca "animitto appaṇihito"tipi vuccati, tasmā sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano phalassa tīṇi nāmāni deti. Kathaṃ? ayaṃ hi suddhaāgamanavaseneva laddhanāmo suññatamaggo sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano phalassa nāmaṃ dadamāno "suññatan"ti nāmaṃ akāsi. Suññataanīmittamaggo sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano phalassa nāmaṃ dadamāno "animittan"ti nāmaṃ akāsi. Suññataappaṇihitamaggo sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano phalassa nāmaṃ dadamāno "appaṇihitan"ti nāmaṃ akāsi. Imāni pana tīṇi nāmāni maggānantare phalacittasmiṃyeva iminā nayena labbhanti, na 1- aparabhāge valañjanaphalasamāpattiyā. Aparabhāge pana aniccādīhi tīhi vipassanāhi vipassituṃ sakkoti, athassa vuṭṭhitavuṭṭhitavipassanāvasena 2- animittaappaṇihitasuññatasaṅkhātāni tīṇi phalāni uppajjanti, tesaṃ tāneva saṅkhārārammaṇāni aniccānupassanādīni ñāṇāni anulomañāṇāni nāma honti.

@Footnote: 1 cha.Ma. no 2 Ma. vuṭṭhitavipassanāvasena

Yo cāyaṃ suññatamagge vutto, appaṇihitamaggepi eseva nayo. Ayaṃ 1- hi suddhaāgamanavaseneva laddhanāmo appaṇihitamaggo sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano phalassa nāmaṃ dadamāno "appaṇihitan"ti nāmaṃ akāsi. Appaṇihitaanimittamaggo sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano phalassa nāmaṃ dadamāno "animittan"ti nāmaṃ akāsi. Appaṇihitasuññatamaggo sayaṃ āgamanīyaṭṭhāne ṭhatvā attano phalassa nāmaṃ dadamāno "suññatan"ti nāmaṃ akāsi. Imānipi tīṇi nāmāni maggānantare phalacittasmiṃyeva iminā nayena labbhanti, na aparabhāge valañjanasamāpattiyāti. 2- Evaṃ imasmiṃ vipākaniddese kusalacittehi tiguṇāni vipākacittāni veditabbāni.

Yathā pana tebhūmikakusalāni attano vipākaṃ adhipatiṃ labhāpetuṃ na sakkonti, na evaṃ lokuttarāni. 3- Kasmā? tebhūmikakusalānañhi añño āyūhanakālo, añño vipaccanakālo, tenetāni 4- attano vipākaṃ adhipatiṃ labhāpetuṃ na sakkonti. Lokuttarāni pana tāya saddhāya tasmiṃ viriye tāya satiyā tasmiṃ samādhismiṃ tāya paññāya avūpasantāya apaṇṇakaṃ aviruddhaṃ 5- maggānantarameva vipākaṃ paṭilabhanti, tena attano vipākaṃ adhipatiṃ labhāpetuṃ sakkonti.

Yathā hi parittakassa aggino gataṭṭhāne aggismiṃ nibbutamatteyeva uṇhākāro nibbāyitvā kiñci na hoti, mahantaṃ pana ādittaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpetvā gomayaparibhaṇḍe katepi uṇhākāro avūpasantova hoti, evameva tebhūmikakusale añño kammakkhaṇo, añño vipākakkhaṇo, parittaaggiṭṭhāne uṇhākāranibbāpanakālo viya 6- hoti. Tasmā taṃ attano vipākaṃ adhipatiṃ labhāpetuṃ na sakkoti, lokuttare pana tāya saddhāya .pe. Tāya paññāya avūpasantāya maggānantarameva phalaṃ uppajjati. Tasmā taṃ attano vipākaṃ adhipatiṃ labhāpetīti veditabbaṃ. Tenāhu porāṇā "vipāke adhipati natthi ṭhapetvā lokuttaran"ti.

@Footnote: 1 cha.Ma. ayampi 2 cha.Ma. vaḷañjanakaphalasamāpattiyāti 3 cha.Ma. lokuttarakusalāni

@4 cha.Ma. tena tāni 5 cha.Ma. aviraddhaṃ 6 cha.Ma. uṇhabhāvanibbutakālo viya

[553]

Catutthaphalaniddese aññātāvindriyanti aññātāvino catūsu saccesu niṭṭhitañāṇakiccassa indriyaṃ, aññātāvīnaṃ vā catūsu saccesu niṭṭhitakiccānaṃ cattāri saccāni ñatvā paṭivijjhitvā ṭhitānaṃ dhammānaṃ abbhantare indattasādhanena indriyaṃ.

[555]

Niddesavārepissa aññātāvīnanti ājānitvā ṭhitānaṃ. Dhammānanti sampayuttadhammānaṃ abbhantare. Aññāti ājānanā. Paññā pajānanātiādīni vuttatthāneva. Maggaṅgaṃ maggapariyāpannanti phalamaggassa aṅgaṃ phalamagge ca pariyāpannanti attho.

Apicettha idaṃ pakiṇṇakaṃ:- ekaṃ indriyaṃ ekaṃ ṭhānaṃ gacchati, ekaṃ chaṭṭhānāni gacchati, ekaṃ ekaṭṭhānaṃ gacchati. Ekaṃ hi anaññātaññassāmītindriyaṃ ekaṭṭhānaṃ gacchati sotāpattimaggaṃ. Ekaṃ aññindriyaṃ heṭṭhā tīṇi phalāni, upari tayo maggāti 1- chaṭṭhānāni gacchati. Ekaṃ aññātāvindriyaṃ ekaṭṭhānaṃ gacchati arahattaphalaṃ. Sabbesupi maggaphalesu atthato aṭṭha aṭṭha indriyānīti catusaṭṭhī lokuttaraindriyāni kathitāni. Pālito pana nava nava katvā dvāsattati honti. Magge "maggaṅgan"ti vuttaṃ, phalepi maggaṅgaṃ. Magge "bojjhaṅgo"ti vutto, phalepi bojjhaṅgo. Maggakkhaṇe "ārati viratī"ti vuttā, phalakkhaṇepi "ārati viratī"ti. Tattha maggo maggabhāveneva maggo, phalaṃ pana maggaṃ upādāya maggo nāma, "phalaṅgaṃ phalapariyāpannan"ti vattumpi vaṭṭati. Magge bujjhanakassa aṅgoti sambojjhaṅgo, phale buddhassa aṅgoti sambojjhaṅgo. Magge āramaṇaviramaṇavaseneva ārati virati, phale pana ārativirativasenāti.

Lokuttaravipākakathā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 cha.Ma. maggeti

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๕๓ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้าอรูปาวจรวิบากกลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๓๔มหานัย ๒๐หัวข้อถัดไปวิบากแห่งมรรคจิตดวงที่ ๑ (ต่อ)