2. Rūpakaṇḍa

uddesavaṇṇanā

[583] Idāni rūpakaṇḍaṃ bhājetvā dassetuṃ puna "katame dhammā abyākatā"tiādi āraddhaṃ. Tattha kiñcāpi heṭṭhā cittuppādakaṇḍe vipākābyākatañceva kiriyābyākatañca nissesaṃ katvā bhājitaṃ, rūpābyākatanibbānābyākatāni pana akathitāni. Tāni kathetuṃ catubbidhampi abyākataṃ samodhānetvā dassento "kusalākusalānaṃ dhammānaṃ vipākā"tiādimāha. Tattha kusalākusalānanti catubhūmikakusalānañceva akusalānañca. Ettāvatā vipākābyākataṃ kusalavipākākusalavipākavasena dvīhi padehi pariyādiyitvā dassitaṃ. Yasmā pana taṃ sabbampi kāmāvacaraṃ vā hoti rūpāvacarādīsu vā aññataraṃ, tasmā "kāmāvacarā"tiādinā nayena tadeva vipākābyākataṃ bhummantaravasena pariyādiyitvā dassitaṃ. Yasmā pana taṃ vedanākkhandhopi hoti .pe. Viññāṇakkhandhopi, tasmā puna taṃ sampayuttacatukkhandhavasena pariyādiyitvā dassitaṃ.

Evaṃ vipākābyākataṃ kusalākusalavasena, bhummantaravasena, sampayuttakkhandhavasenāti tīhi nayehi pariyādāya dassetvā puna kiriyābyākataṃ dassento "ye ca dhammā kirikā"tiādimāha. Tattha "kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarā, vedanākkhandho .pe. Viññāṇakkhandho"ti vattabbaṃ bhaveyya, heṭṭhā pana gahitamevāti nayaṃ dassetvā nissajji. Idāni avibhattaṃ dassento "sabbaṃ ca rūpaṃ asaṅkhatā ca dhātū"ti āha. Tattha sabbaṃ ca rūpanti padena pañcavīsati rūpāni channavuti rūpakoṭṭhāsā nippadesato gahitāti veditabbā. Asaṅkhatā ca dhātūti padena nibbānaṃ nippadesato gahitaṃ. Ettāvatā abyākatā dhammāti padaṃ niddiṭṭhaṃ hoti.