[553] Catutthaphalaniddese aññātāvindriyanti aññātāvino catūsu saccesu niṭṭhitañāṇakiccassa indriyaṃ, aññātāvīnaṃ vā catūsu saccesu niṭṭhitakiccānaṃ cattāri saccāni ñatvā paṭivijjhitvā ṭhitānaṃ dhammānaṃ abbhantare indattasādhanena indriyaṃ.

[555] Niddesavārepissa aññātāvīnanti ājānitvā ṭhitānaṃ. Dhammānanti sampayuttadhammānaṃ abbhantare. Aññāti ājānanā. Paññā pajānanātiādīni vuttatthāneva. Maggaṅgaṃ maggapariyāpannanti phalamaggassa aṅgaṃ phalamagge ca pariyāpannanti attho.

Apicettha idaṃ pakiṇṇakaṃ:- ekaṃ indriyaṃ ekaṃ ṭhānaṃ gacchati, ekaṃ chaṭṭhānāni gacchati, ekaṃ ekaṭṭhānaṃ gacchati. Ekaṃ hi anaññātaññassāmītindriyaṃ ekaṭṭhānaṃ gacchati sotāpattimaggaṃ. Ekaṃ aññindriyaṃ heṭṭhā tīṇi phalāni, upari tayo maggāti chaṭṭhānāni gacchati. Ekaṃ aññātāvindriyaṃ ekaṭṭhānaṃ gacchati arahattaphalaṃ. Sabbesupi maggaphalesu atthato aṭṭha aṭṭha indriyānīti catusaṭṭhī lokuttaraindriyāni kathitāni. Pālito pana nava nava katvā dvāsattati honti. Magge "maggaṅgan"ti vuttaṃ, phalepi maggaṅgaṃ. Magge "bojjhaṅgo"ti vutto, phalepi bojjhaṅgo. Maggakkhaṇe "ārati viratī"ti vuttā, phalakkhaṇepi "ārati viratī"ti. Tattha maggo maggabhāveneva maggo, phalaṃ pana maggaṃ upādāya maggo nāma, "phalaṅgaṃ phalapariyāpannan"ti vattumpi vaṭṭati. Magge bujjhanakassa aṅgoti sambojjhaṅgo, phale buddhassa aṅgoti sambojjhaṅgo. Magge āramaṇaviramaṇavaseneva ārati virati, phale pana ārativirativasenāti.

Lokuttaravipākakathā niṭṭhitā.

เล่มที่ ๓๔ ธัมมสังคณี๖๗๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “สุทธิกปฏิปทา”