๔. จตุกฺกนิทฺเทสวณฺณนา

[๙๓๙] จตุกฺกนิทฺเทเส ตณฺหุปฺปาเทสุ จีวรเหตูติ "กตฺถ ๓- มนาปํ จีวรํ ลภิสฺสามี"ติ จีวรการณา อุปฺปชฺชติ. อิติภวาภวเหตูติ เอตฺถ อิตีติ นิทสฺสนตฺเถ

อคติคมเนสุ ฉนฺทาคตึ คจฺฉตีติ ฉนฺเทน เปเมน อคตึ คจฺฉติ, อกตฺตพฺพํ กโรติ. ปรปเทสุปิ เอเสว นโย. ตตฺถ โย "อยํ เม มิตฺโต วา สนฺทิฏฺโฐ วา สมฺภตฺโต วา ญาตโก วา ลญฺจํ วา ปน เม เทตี"ติ ฉนฺทวเสน อสฺสามิกํ สามิกํ กโรติ, อยํ ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ นาม. โย "อยํ เม เวรี"ติ ปกติเวรวเสน วา ตงฺขณุปฺปนฺนโกธวเสน วา สามิกํ อสฺสามิกํ กโรติ, อยํ โทสาคตึ คจฺฉติ นาม. โย ปน มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา ยํ วา ตํ วา วตฺวา อสฺสามิกํ สามิกํ กโรติ, อยํ โมหาคตึ คจฺฉติ นาม. โย ปน "อยํ ราชวลฺลโภ วา วิสมนิสฺสิโต วา อนตฺถมฺปิ เม กเรยฺยา"ติ ภีโต อสฺสามิกํ สามิกํ กโรติ, อยํ ภยาคตึ คจฺฉติ นาม. โย วา ปน ภาชนียฏฺฐาเน กิญฺจิ ภาเชนฺโต "อยํ เม มิตฺโต วา สนฺทิฏฺโฐ วา สมฺภตฺโต วา"ติ เปมวเสน อติเรกํ เทติ, "อยํ เม เวรี"ติ โทสวเสน อูนกํ เทติ, โมมูหตฺตา ทินฺนาทินฺนํ อชานมาโน กสฺสจิ อูนกํ กสฺสจิ อธิกํ เทติ, "อยํ อิมสฺมึ อทียมาเน มยฺหํ อนตฺถมฺปิ กเรยฺยา"ติ ภีโต กสฺสจิ อติเรกํ เทติ, โส จตุพฺพิโธปิ ยถานุกฺกเมน ฉนฺทาคติอาทีนิ คจฺฉติ นาม. อริยา เอตาย น คจฺฉนฺตีติ อคติ. อนริยา อิมินา อคตึ คจฺฉนฺตีติ อคติคมนํ. อิทํ ทฺวยํ จตุนฺนมฺปิ สาธารณวเสน วุตฺตํ. ฉนฺเทน คมนํ ฉนฺทคมนํ. อิทํ โทสาทีนํ อสาธารณวเสน วุตฺตํ. สปกฺขราคญฺจ ปรปกฺขโทสญฺจ ปุรกฺขตฺวา อสมคฺคภาเวน คมนํ วคฺคคมนํ. อิทํ ฉนฺทโทสสาธารณวเสน วุตฺตํ. วาริโน วิย ยถา นินฺนํ คมนนฺติ วาริคมนํ. อิทํ จตุนฺนมฺปิ สาธารณวเสน วุตฺตํ.