กุสลมูลกวิปากนิทฺเทสวณฺณนา

[๓๔๓] อิทานิ อพฺยากเตสุปิ อปเรเนว นเยน ปจฺจยาการํ ทสฺเสตุํ กตเม ธมฺมา อพฺยากตาติอาทิมารทฺธํ. ตตฺถ กุสลมูลปจฺจยาติ อิทมฺปิ อุปนิสฺสย- ปจฺจยตํ สนฺธาย วุตฺตํ. กุสลวิปากสฺส หิ กุสลมูลํ อกุสลวิปากสฺส จ อกุสลมูลํ อุปนิสฺสยปจฺจโย โหติ, นานากฺขณิกกมฺมปจฺจเย ปน วตฺตพฺพเมว นตฺถิ. ตสฺมา เอส อุปนิสฺสยปจฺจเยน เจว นานากฺขณิกกมฺมปจฺจเยน จ ปจฺจโย โหติ. เตเนว นิทฺเทสวาเร "ตตฺถ กตมํ กุสลมูลนฺ"ติ อวิภชิตฺวา "ตตฺถ กตโม กุสลมูลปจฺจยา สงฺขาโร"ติ วิภตฺตํ. อกุสลวิปาเกปิ เอเสว นโย.

อวิชฺชามูลกกุสลนิทฺเทเส วิย จ อิมสฺมิมฺปิ วิปากนิทฺเทเส ปฐมํ ปจฺจยจตุกฺกเมว ลพฺภติ, ตมฺปิ ปฐมวารํ ทสฺเสตฺวา สงฺขิตฺตํ. ตสฺมา เอเกกสฺมึ วิปากจิตฺเต เอกเมกสฺเสว จตุกฺกสฺส วเสน กุสลมูลเก อกุสลมูลเก ๓- จ นเย วารปฺปเภโท เวทิตพฺโพ. กิริยาธมฺมานํ ปน ยสฺมา เนว อวิชฺชา น