ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๓๕
  6. /
  7. …
  8. /
  9. ๑๕. ปฏิสัมภิทาวิภังค์
  10. /
  11. อภิธรรมภาชนีย์
  12. /
  13. แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยกามาวจรกุศลจิต ๘

แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยกามาวจรกุศลจิต ๘

เล่มที่ ๓๕ · ข้อ ๗๘๔ · บรรทัด ๑๐๑๔๓

แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยรูปาวจรกุศลจิต · แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยอรูปาวจรกุศลจิต · แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยโลกุตตรกุศลจิต · แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยอกุศลจิต ๑๒ · แจกปฏิสัมภิทา ๓ ด้วยอเหตุกกุศลวิบากจิต ๘ · แจกปฏิสัมภิทา ๓ ด้วยกามาวจรวิบากจิต ๘ · แจกปฏิสัมภิทา ๓ ด้วยรูปาวจรวิบากจิต · แจกปฏิสัมภิท… คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā

[725]

Tattha tisso paṭisambhidā lokiyā, atthapaṭisambhidā lokiyalokuttaramissakā. Sā hi nibbānārammaṇamaggaphalañāṇānaṃ vasena lokuttarāpi hoti, abhidhammabhājanīyaṃ 1- kusalākusalavipākakiriyānaṃ vasena catūhi vārehi vibhattaṃ. Tattha yattakāni heṭṭhā cittuppādakaṇḍe 2- kusalacittāni vibhattāni, tesaṃ sabbesampi vasena ekekasmiṃ cittaniddese catasso catasso paṭisambhidā vibhattāti veditabbā. Akusalacittesupi eseva nayo. Vipākakiriyāvāresu vipākakiriyānaṃ atthena saṅgahitattā dhammapaṭisambhidaṃ chaḍḍetvā ekekasmiṃ vipākacittepi kiriyācittepi 3- tisso tissova

@Footnote: 1 cha.Ma. abhidhammabhājanīye 2 abhi. 34/1/21 3 cha.Ma. vipākacitte ca kiriyacitte ca Paṭisambhidā vibhattā. Pāli pana mukhamattameva dassetvā saṅkhittā, sā heṭṭhā āgatavitthāravaseneva veditabbā.

Kasmā pana yathā kusalākusalavāresu "tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā"ti vuttaṃ, evamidha "yesaṃ dhammānaṃ ime vipākā, tesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā"ti evaṃ na vuttanti? heṭṭhā vuttattā. Yadevaṃ tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidāti heṭṭhā vuttattā ayaṃ atthapaṭisambhidāpi idha na vattabbā siyāti. No na vattabbā. Kasmā? heṭṭhā vipākakiriyācittuppādavasena avuttattā. Kiriyāvāre ca yesaṃ dhammānaṃ ime kiriyāti vacanameva na yujjatīti dvīsupi imesu vāresu tisso tissova paṭisambhidā vibhattā.

Tattha yāya niruttīyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hotīti yāya niruttiyā tesaṃ phasso hotītiādinā nayena vuttānaṃ dhammānaṃ ayaṃ phasso, ayaṃ vedanāti evaṃ paññatti hoti. Tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇanti tasmiṃ atthe ca dhamme ca pavattamānāya tassā dhammaniruttiyā sabhāvapaññattiyā abhilāpe ñāṇaṃ. Abhilāpasaddaṃ ārammaṇaṃ katvā uppannaṃ ñāṇameva idhāpi kathitaṃ. Yena ñāṇenāti yena paṭibhāṇapaṭisambhidāñāṇena. Tāni ñāṇāni jānātīti itarāni tīṇi paṭisambhidāñāṇāni jānāti.

Idāni yathā yaṃ ñāṇaṃ tāni ñāṇāni jānāti, tathā tassa tesu pavattiṃ dassetuṃ imāni ñāṇāni idamatthajotakānīti vuttaṃ. Tattha idamatthajotakānīti imassa atthassa jotakāni pakāsakāni, imaṃ nāma atthaṃ jotenti pakāsenti paricchindantīti attho. Iti ñāṇesu ñāṇanti iminā ākārena pavattaṃ tīsu ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhāṇapaṭisambhidā nāma.

Tattha kiñcāpi ayaṃ paṭibhāṇapaṭisambhidā "imissā idaṃ kiccaṃ, imissā idaṃ kiccan"ti itarāsaṃ paṭisambhidānaṃ kiccaṃ jānāti, sayampana tāsaṃ kiccaṃ kātuṃ Na sakkoti bahussutadhammakathiko viya appassutadhammakathikassa. Dve kira bhikkhū eko bahussuto eko appassuto. Te ekatova ekaṃ dhammakathāmaggaṃ uggaṇhiṃsu. Tattha appassuto sarasampanno ahosi, itaro mandassaro. Tesu appassuto gatagataṭṭhāne attano sarasampattiyā sakalaparisaṃ khobhetvā dhammaṃ kathesi. Dhammaṃ suṇamānā haṭṭhatuṭṭhamānasā hutvā "yathā esa dhammaṃ kathesi, eko tipiṭakadharo maññe bhavissatī"ti vadanti. Bahussutabhikkhu pana "dhammassavane jānissatha `ayaṃ tipiṭakadharo vā no vā"ti āha. So kiñcāpi evamāha, yathā pana so sakalaparisaṃ khobhetvā dhammaṃ kathetuṃ sakkoti, evamassa kathanasamatthatā natthi. Tattha kiñcāpi paṭibhāṇapaṭisambhidā bahussuto viya appassutassa itarāsaṃ kiccaṃ jānāti, sayaṃ pana taṃ kiccaṃ kātuṃ na sakkotīti veditabbaṃ. Sesamettha 1- uttānatthameva.

[746]

Evaṃ kusalacittuppādādivasena paṭisambhidā vibhajitvā idāni tāsaṃ uppattiṭṭhānabhūtaṃ khettaṃ dassetuṃ puna catasso paṭisambhidātiādimāha. Tattha tisso paṭisambhidā kāmāvacarakusalato catūsu ñāṇasampayuttesu cittuppādesūti idaṃ sekkhānaṃ vasena vuttaṃ. Tesampi hi dhammapaccavekkhaṇakāle heṭṭhā vuttaṃ pañcappakāraṃ dhammaṃ ārammaṇaṃ katvā catūsu ñāṇasampayuttakusalacittesu dhammapaṭisambhidā uppajjati. Tathā niruttipaccavekkhaṇakāle saddaṃ ārammaṇaṃ katvā niruttipaṭisambhidā, ñāṇapaccavekkhaṇakāle sabbatthakañāṇaṃ ārammaṇaṃ katvā paṭibhāṇapaṭisambhidāti.

Kiriyato catūsūti idaṃ pana asekkhānaṃ vasena vuttaṃ. Tesañhi dhammapaccavekkhaṇakāle heṭṭhā vuttaṃ pañcappakāraṃ dhammaṃ ārammaṇaṃ katvā catūsu ñāṇasampayuttakiriyācittesu dhammapaṭisambhidā uppajjati. Tathā niruttipaccavekkhaṇakāle saddaṃ ārammaṇaṃ katvā niruttipaṭisambhidā, ñāṇapaccavekkhaṇakāle sabbatthakañāṇaṃ ārammaṇaṃ katvā paṭibhāṇapaṭisambhidāti.

@Footnote: 1 cha.Ma. sesaṃ

Atthapaṭisambhidā etesu ceva uppajjatīti idaṃ pana sekkhāsekkhānaṃ vasena vuttaṃ. Tathā hi sekkhānaṃ atthapaccavekkhaṇakāle heṭṭhā vuttappabhedaṃ atthaṃ ārammaṇaṃ katvā catūsu ñāṇasampayuttakusalacittesu ayaṃ uppajjati, maggaphalakāle ca maggaphalesu. Asekkhassa panatthaṃ paccavekkhaṇakāle heṭṭhā vuttappabhedameva atthaṃ ārammaṇaṃ katvā catūsu ñāṇasampayuttakiriyācittesu uppajjati, phalakāle ca uparime sāmaññaphaleti evametā sekkhāsekkhānaṃ uppajjamānā imāsu bhūmīsu uppajjantīti bhūmidassanatthaṃ ayaṃ nayo dassitoti.

Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๕๔ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๑. สัจจวารกลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๓๕อภิธรรมภาชนีย์หัวข้อถัดไปปฏิสัมภิทา ๔