อิทธิบาท ๔

๓. ปญฺหาปุจฺฉกวณฺณนา

ปญฺหาปุจฺฉเก ปาลิอนุสาเรเนว อิทฺธิปาทานํ กุสลาทิภาโว เวทิตพฺโพ. อารมฺมณตฺติเกสุ ปน สพฺเพเปเต อปฺปมาณํ นิพฺพานํ อารพฺภ ปวตฺติโต อปฺปมาณารมฺมณาเอว, น มคฺคารมฺมณา. สหชาตเหตุวเสน ปน มคฺคเหตุกา, น มคฺคาธิปติโน. จตฺตาโร หิ อธิปตโย อญฺญมญฺญํ ครุํ น กโรนฺติ. กสฺมา? สยํ เชฏฺฐกตฺตา. ยถา หิ สมชาติกา สมวยา สมถามา สมสิปฺปา จตฺตาโร ราชปุตฺตา อตฺตโน อตฺตโน เชฏฺฐกตาย อญฺญมญฺญสฺส อปจิตึ น กโรนฺติ, เอวมิเมปิ จตฺตาโร อธิปตโย ปาฏิเยกฺกํ ปาฏิเยกฺกํ เชฏฺฐกธมฺมตาย อญฺญมญฺญํ ครุํ น กโรนฺตีติ เอกนฺเตเนว น มคฺคาธิปติโน. อตีตาทีสุ เอการมฺมณภาเวปิ ๑- น วตฺตพพา. นิพฺพานสฺส ปน พหิทฺธาธมฺมตฺตา พหิทฺธารมฺมณา นาม โหนฺตีติ เอวเมตสฺมึ ปญฺหาปุจฺฉเก นิพฺพตฺติตโลกุตฺตราว อิทฺธิปาทา กถิตา. สมฺมาสมฺพุทฺเธน หิ สุตฺตนฺตภาชนียสฺมึเยว โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกา อิทฺธิปาทา กถิตา. อภิธมฺมภาชนียปญฺหาปุจฺฉเกสุ ปน โลกุตฺตราเยวาติ เอวมยํ อิทฺธิปาทวิภงฺโคปิ เตปริวฏฺฏํ นีหริตฺวาว ภาเชตฺวา ๒- ทสฺสิโตติ.

ปญฺหาปุจฺฉกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

สมฺโมหวิโนทนิยา วิภงฺคฏฺฐกถาย

อิทฺธิปาทวิภงฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม.....ภาเวนปิ ๒ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ