ฉักกนิทเทส

อรรถกถาฉักกนิทเทส

อธิบายบุคคล ๖ จำพวก

บทว่า "ตตฺร" ได้แก่ บรรดาบุคคลเหล่านั้น.

ข้อว่า "สมฺมาสมฺพุทฺโธ เตน ทฏฺฐพฺโพ" ความว่า บุคคลเหล่านั้น บัณฑิตพึงเห็นว่า เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้าด้วยพระสัพพัญญุตญาณนั้น อันพระองค์ให้เกิดขึ้นด้วยพระองค์เองไม่มีใครๆ เป็นอาจารย์นี้ จัดเป็นพวกที่ ๑.

แม้ในคำว่า "ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ เตน" เป็นต้น บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยต่อไป.

บุคคลเหล่านั้น บัณฑิตพึงเห็นว่าเป็นพระปัจเจกสัมพุทธเจ้า ด้วยปัจเจกสัมโพธิญาณนั้น นี้จัดเป็นพวกที่ ๒. บุคคลเหล่านั้น บัณฑิตพึงเห็นว่าเป็นพระอัครสาวก คือพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ ด้วยสาวกบารมีญาณนั้น นี้จัดเป็นพวกที่ ๓. บุคคลเหล่านั้น บัณฑิตพึงเห็นว่าเป็นพระอรหันต์ทั้งหลาย ด้วยการกระทำซึ่งที่สุดแห่งทุกข์นั้น นี้จัดเป็นพวกที่ ๔. บุคคลเหล่านั้น บัณฑิตพึงเห็นว่าเป็นพระอนาคามี เพราะไม่มาสู่โลกนี้อีก นี้จัดเป็นพวกที่ ๕. บุคคลเหล่านั้น บัณฑิตพึงเห็นว่าเป็นพระโสดาบันและพระสกทาคามี เพราะการมาสู่โลกนี้นั้น นี้จัดเป็นพวกที่ ๖. รวมเป็น ๖ จำพวก ดังนี้แล. อรรถกถาฉักกนิทเทส อธิบายบุคคล ๖ จำพวก จบเพียงเท่านี้.