[๒๕๘] เวทนาตฺติกปเญฺห เอเกน ขนฺเธนาติ เวทนากฺขนฺเธเนว. ปณฺณรสหีติ จกฺขุโสตฆานชิวฺหาวิญฺญาณธาตุมโนธาตูหิ เจว รูปธาตูหิ จ. เอกาทสหีติ กายวิญฺญาณธาตุยา สทฺธึ รูปธาตูหิ.

[๒๖๒] เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมปเญฺห ปญฺจหีติ จกฺขุวิญฺญาณาทีหิ. อนุปาทินฺนุปาทานิยปเญฺห ฉหีติ มโนวิญฺญาณธาตุวชฺชาหิ. สวิตกฺกสวิจารปเญฺห ปณฺณรสหีติ ปญฺจหิ วิญฺญาเณหิ สทฺธึ รูปธาตูหิ. อวิตกฺกวิจารมตฺตปเญฺห เอเกน ขนฺเธนาติอาทิ สงฺขารกฺขนฺธวเสน เวทิตพฺพํ. ทุติยชฺฌานวิจารญฺหิ ฐเปตฺวา เสสา อวิตกฺกวิจารมตฺตา นาม. ปีตึ ฐเปตฺวา เสสา ปีติสหคตา. ตตฺถ วิจาโร วิจาเรน ปีติ จ ปีติยา น สมฺปยุตฺตาติ สงฺขารกฺขนฺธธมฺมายตนธมฺมธาตูสุ เกหิจิ สมฺปยุตฺตา นาม. โสฬสหีติ ธมฺมธาตุมโนวิญฺญาณธาตุวชฺชาเหว. อวิตกฺกอวิจารปเญฺห เอกาย ธาตุยาติ มโนธาตุยา. สุขสหคตา อุเปกฺขาสหคตา จ เวทนาตฺติเก วุตฺตาว. ทสฺสเนนปหาตพฺพาทโย กุสลสทิสาว.

[๒๗๑] ปริตฺตารมฺมณํ วิปากธมฺมสทิสํ. เอกาย ธาตุยาติ ธมฺมธาตุยา. เกหิจีติ เย ตตฺถ ปริตฺตารมฺมณา น โหนฺติ, เตหิ. ธมฺมธาตุ ปน ปริตฺตารมฺมณานํ ฉนฺนํ จิตฺตุปฺปาทานํ วเสน จตูหิ ขนฺเธหิ สงฺคหิตตฺตา ปฐมปฏิกฺเขปเมว ภชติ. มหคฺคตารมฺมณาทโยปิ กุสลสทิสาว.

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. สัมปโยควิปปโยคปทนิทเทส”