[5] Sabbāpi dhammasaṅgaṇī dhātukathāya mātikāti ayaṃ chasaṭṭhī tikapadāni dve ca dukapadasatāni saṅkhipitvā nikkhittā bāhiramātikā nāma. Ayañhi

Manasikāro"ti evaṃ dhātukathāya abbhantare avatvā "sabbāpi dhammasaṅgaṇī"ti evaṃ dhātukathāya mātikāto bahi ṭhapitattā bāhiramātikāti vuccati.

Evaṃ mātikāya pañcadhā ṭhitabhāvaṃ viditvā idāni "saṅgaho asaṅgaho"ti- ādīsu saṅgaho tāva jātisañjātikiriyāgaṇanavasena catubbidho. Tattha "sabbe khattiyā āgacchantu, sabbe brāhmaṇā, sabbe vessā, sabbe suddā āgacchantu," "yā cāvuso visākha sammāvācā, yo ca sammākammanto, yo ca sammāājīvo. Ime dhammā sīlakkhandhena saṅgahitā"ti ayaṃ jātisaṅgaho nāma.

"ekajātikā āgacchantū"ti vuttaṭṭhāne viya hi idha sabbepi jātiyā ekasaṅgahaṃ gatā. "sabbe kosalakā āgacchantu, sabbe māgadhakā āgacchantu, sabbe ārukacchakā āgacchantu," "yo cāvuso visākha sammāvāyāmo, yā ca sammāsati, yo ca sammāsamādhi. Ime dhammā samādhikkhandhena saṅgahitā"ti ayaṃ sañjāti- saṅgaho nāma. "ekaṭṭhāne jātisambandhā āgacchantū"ti vuttaṭṭhāne viya hi idha sabbepi sañjātiṭṭhānena nivuṭṭhokāsena ekasaṅgahaṃ gatā. "sabbe hatthārohā āgacchantu, sabbe assārohā āgacchantu, sabbe rathikā āgacchantu," "yā cāvuso visākha sammādiṭṭhi, yo ca sammāsaṅkapPo. Ime dhammā paññākkhandhena saṅgahitā"ti ayaṃ kiriyāsaṅgaho nāma. Sabbepi hete attano kiriyākaraṇena ekasaṅgahaṃ gatā. "cakkhāyatanaṃ katamakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchatīti. Hañci cakkhāyatanaṃ rūpakkhandhagaṇanaṃ gacchati, tena vata re vattabbe `cakkhāyatanaṃ rūpakkhandhena saṅgahitan"ti ayaṃ gaṇanasaṅgaho nāma. Ayamidhādhippeto. Tappaṭipakkhena asaṅgaho veditabbo. Tesaṃ vikappato

เล่มที่ ๓๖ ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติ๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. นยมาติกา ๑๔ นัย”