ฉคติกถา

๘. อฏฺฐมวคฺค

๑. ฉคติกถาวณฺณนา

[๕๐๓-๕๐๔] อิทานิ ฉคติกถา นาม โหติ. ตตฺถ อสุรกาเยน สทฺธึ ฉ คติโยติ เยสํ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ อนฺธกานญฺเจว อุตฺตราปถกานญฺจ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. อถ นํ สกวาที "ปญฺจ โข *- ปนิมา สาริปุตฺต คติโย"ติ ๑- โลมหํสนปริยาเย ปริจฺฉินฺนานํ คตีนํ วเสน โจเทตุํ นนุ ปญฺจ คติโยติอาทิมาห. อิตโร สุตฺตวิโรธภเยน ปฏิชานาติ. กสฺมา ปน สกวาที ฉ คติโย น สมฺปฏิจฺฉติ, นนุ "จตูหปาเยหิ ๒- จ วิปฺปมุตฺโต"ติ เอตฺถ อสุรกาโยปิ คหิโตติ. สจฺจํ คหิโต, น ปเนสา คติ. กสฺมา? วิสุํ อภาวโต. อสุรกายสฺมิญฺหิ กาลกญฺชิกา อสุรา เปตคติยา สงฺคหิตา, เวปจิตฺติปริสา เทวคติยา, อสุรกาโยติ วิสุํ เอกา คติ นาม นตฺถิ.

อิทานิ เอตเมว อตฺถํ ทสฺเสตุํ นนุ กาลกญฺชิกาติอาทิ อารทฺธํ. ตตฺถ สมานวณฺณาติ สทิสรูปสณฺฐานา พีภจฺฉา วิรูปา ทุทฺทสฺสิกา. สมานโภคาติ สทิสเมถุนสมาจารา. สมานาหาราติ สทิสเขฬสิงฺฆานิกปุพฺพโลหิตาทิอาหารา. สมานายุกาติ สทิสอายุปริจฺเฉทา. อาวาหวิวาหนฺติ กญฺญาคหณญฺเจว กญฺญาทานญฺจ. สุกฺกปกฺเข สมานวณฺณาติ สทิสรูปสณฺฐานา อภิรูปา ปาสาทิกา ทสฺสนียา ปภาสมฺปนฺนา. สมานโภคาติ สทิสปญฺจกามคุณโภคา. สมานาหาราติ สทิสสุธาโภชนาทิ- อาหารา. เสสํ วุตฺตนยเมว. นนุ อตฺถิ อสุรกาโยติ อิทํ อสุรกายสฺเสว สาธกํ. ตสฺส ปน วิสุํ คติปริจฺเฉทาภาเวน น คติสาธกนฺติ.

ฉคติกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ม.มู. ๑๒/๑๕๓/๑๑๓ * ปาลิ. อิมา ๒ ฉ.ม. จตูหาปาเยหิ