โอปัมมสังสันทนา

๖. โอปมฺมสํสนฺทนวณฺณนา

[๒๘-๓๖] อิทานิ รูปาทีเหว สทฺธึ โอปมฺมวเสน สจฺฉิกฏฺฐสํสนฺทนํ โหติ. ตตฺถ รูปเวทนานํ อุปลทฺธิสามญฺเญน อญฺญตฺตปุจฺฉา จ ปุคฺคลรูปานํ อุปลทฺธิสามญฺญปุจฺฉา จาติ ปุจฺฉาทฺวยมฺปิ สกวาทิสฺส, อุโภปิ ปฏิญฺญา ปรวาทิสฺส. ปรวาทินา อนุญฺญาเตน อุปลทฺธิสามญฺเญน รูปเวทนานํ วิย รูปปุคฺคลานํ อญฺญตฺตานุโยโค สกวาทิสฺส, ปฏิกฺเขโป อิตรสฺส. เสสมิธาปิ อตฺถโต ปากฏเมว. ธมฺมโต ปเนตฺถ รูปมูลกาทีนํ จกฺกานญฺจ วเสน สกวาทีปกฺเข วีสาธิกานิ นว นิคฺคหปญฺจกสตานิ ทสฺสิตานิ. กถํ? ขนฺเธสุ ตาว รูปมูลเก จกฺเก จตฺตาริ,

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อญฺญตฺตํ. เอวมุปริปิ ๒ ฉ.ม. อนุโลมปจฺจนีเก

@๓ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ ตถา เวทนาทิมูลเกสูติ วีสติ. อายตเนสุ จกฺขฺวายตนมูลเก จกฺเก เอกาทส, ตถา เสเสสูติ ทฺวตฺตึสสตํ. ธาตูสุ จกฺขุธาตุมูลเก จกฺเก สตฺตรส, ตถา เสเสสูติ ฉาธิกานิ ตีณิ สตานิ. อินฺทฺริเยสุ จกฺขุนฺทฺริยมูลเก จกฺเก เอกวีสติ, ตถา เสเสสูติ ทฺวาสฏฺฐาธิกานิ จตฺตาริ สตานิ. เอวํ สพฺพานิปิ วีสาธิกานิ นว นิคฺคหปญฺจกสตานิ โหนฺติ.

[๓๗-๔๕] ปรวาทีปกฺเขปิ รูปํ อุปลพฺภตีติ อนุโลมวเสเนว รูปเวทนาทีนํ อญฺญตฺตปฏิญฺญํ กาเรตฺวา ปุน อตฺถิ ปุคฺคโลติ สุตฺตํ นิสฺสาย ฉลวเสน ปุคฺคลสฺส รูปาทีหิ อุปลทฺธิสามญฺญํ อาโรเปตฺวา อญฺญตฺตานุโยโค กโต. เสสมิธาปิ อตฺถโต อุตฺตานเมว. ธมฺมโตปิ สกวาทีปกฺเข วุตฺตนเยน วีสาธิกานิ นว ปฏิกมฺมปญฺจกสตานิ.

รูปาทีหิ สทฺธึ โอปมฺมวเสน สจฺฉิกฏฺฐสํสนฺทนํ.