ชีวิตาโวโรปนกถา

อรรถกถาชีวิตาโวโรปนกถา

ว่าด้วยการแกล้งปลงชีวิต

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่อง การแกล้งปลงชีวิต คือเจตนาให้ตาย.

ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายปุพพเสลิยะทั้งหลายว่า ปาณาติบาตย่อมมีด้วยจิตที่สัมปยุตด้วยโทสะ ก็พระอริยบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิคือพระโสดาบัน ละโทสะยังไม่ได้ เหตุใด เพราะเหตุนั้น พระอริยบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐินั้นพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์ ดังนี้. คำถามของสกวาทีว่า บุคคลผู้มีทิฏฐิสมบัติเป็นต้น หมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

ในปัญหาทั้งหลายมีคำว่า บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตมารดาเป็นต้น ปรวาทีตอบปฏิเสธเพราะกลัวผิดจากพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ก็คำว่าพระอริยบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ แกล้งปลงชีวิตมารดานี้เป็นอฐานะ คือเป็นไปไม่ได้.

คำว่า บุคคลผู้มีทิฏฐิสมบัติเป็นผู้ไม่มีความเคารพในพระศาสดา เป็นต้นที่สกวาทีกล่าวเพื่อแสดงความไม่ก้าวล่วงสิกขาบทของผู้มีความเคารพในพระศาสดา เป็นต้น. ปรวาทีตอบปฏิเสธด้วยคำว่า ชื่อว่าความไม่เคารพของพระอริยะผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐินั้นย่อมไม่มีด้วยอำนาจแห่งอกุศลจิต และตอบรับรองซึ่งความที่ท่านเป็นผู้มีความเคารพ.

ถูกถามอีกว่า เป็นผู้ไม่มีความเคารพ เป็นต้น ปรวาทีตอบรับรองโดยหมายเอาความไม่มีการทำอภิวาทและการปทักษิณพระเจดีย์ โดยไม่ได้มนสิการด้วยสติของผู้มีจิตฟุ้งซ่าน เพราะมัวแต่ขวนขวาย ในกิจทั้งหลายเหล่านั้นๆ.

ถูกถามโดยนัยว่า ถ้าอย่างนั้น บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิก็พึงถ่ายอุจจาระเป็นต้นอีก ปรวาทีตอบปฏิเสธเพราะไม่กระทำการแกล้งด้วยกิริยาเช่นนั้น.

คำที่เหลือมีอรรถตื้นทั้งนั้นแล. อรรถกถาชีวิตาโวโรปนกถา จบ.